{ "version": "https://jsonfeed.org/version/1.1", "user_comment": "This feed allows you to read the posts from this site in any feed reader that supports the JSON Feed format. To add this feed to your reader, copy the following URL -- https://techgaming.nl/tag/editorial/feed/json/ -- and add it your reader.", "home_page_url": "https://techgaming.nl/tag/editorial/", "feed_url": "https://techgaming.nl/tag/editorial/feed/json/", "language": "nl-NL", "title": "Editorial Archieven - TechGaming", "description": "Meer dan alleen nieuws: TechGaming duikt in de details, test de grenzen van hardware en volgt de gamewereld op de voet \u2013 voor en door liefhebbers.", "icon": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2018/07/techgaming-favicon-1.png", "items": [ { "id": "https://techgaming.nl/?p=35046", "url": "https://techgaming.nl/gesponsord-extendable-routers-van-asus/", "title": "Gesponsord: Koop geen router, koop een extendable router!", "content_html": "
\n

\"Introductie\"

\nLinks;\n\nNavigatie;\n\n

De aanschaf van een router heeft vaak twee beweegredenen: meer opties om het thuisnetwerk te beheren en het verbreden van het dekkingsgebied. Laatstgenoemde kan nog weleens lastig zijn om op te zetten. Om die reden heeft ASUS haar ‘Extendable Routers’ in het leven geroepen. Dit zijn routers die naadloos op elkaar aansluiten om de dekking van één Wi-Fi-netwerk te verbreden. De achterliggende techniek betreft iets dat wij vaker hebben besproken in onze reviews: ASUS AiMesh.

\n

In deze guide duiken we in op het gemak dat Extendable Routers kunnen bieden t.o.v. traditionele routers en Wi-Fi-extenders. Denk maar aan een gegarandeerde samenwerking van de routers en het beheer daarvan in één stukje software. Kortom, met de Extendable Routers van ASUS kan je het Wi-Fi-netwerk in huis uitbreiden én aanpassen naar wens. Dat zijn slechts enkele van de verscheidene, te benutten features die we doen uitlichten!

\n

\n
ASUS RT-AX53U
\n

Productpagina | Waar te koop

\n

\n

\"Extendable

\n

Met haar Extendable Routers biedt ASUS een aantal voordelen tegenover gebruikelijke routers. In plaats van meerdere Wi-Fi-netwerken valt alles met de Extendable Routers onder één dak, ofwel onder één netwerk. Dat versimpelt het gebruik van je Wi-Fi en voorkomt onnodige verwarring met meerdere verbindingspunten in huis. Daarnaast krijg je gecentraliseerd beheer over het Wi-Fi-netwerk, wat bij het gebruik van Wi-Fi-extenders niet altijd mogelijk is óf aparte software vereist.

\n

Een ander voordeel ligt in automatisch beheer van de aangesloten apparaten. Binnen het totale dekkingsgebied wordt automatisch de beste connectie bepaald tussen de aangesloten routers en ervaar je een naadloze overgang. Zo ben je overal in huis voorzien van een solide connectie met je telefoon, laptop, etc. Mocht het gewenst zijn, dan kan je per router de specifieke connectiviteit en features benutten. Flexibiliteit en gemak staan dus voorop bij Extendable Routers.

\n

\n
ASUS RT-AX59U
\n

Productpagina | Waar te koop

\n

\n
AiMesh
\n

De achterliggende technologie van Extendable Routers betreft AiMesh. Routers van ASUS die dáár gebruik van maken, kunnen met elkaar verbonden worden voor dat centrale Wi-Fi-netwerk in huis. Inmiddels bestaat AiMesh al sinds 2017, waarbij wij in 2019 kennis wisten te maken middels de ASUS RT-AX88U. Mocht je reeds in bezit zijn van een moderne ASUS-router, dan is de kans groot dat je een variant hebt staan die voorzien is van AiMesh.

\n

Vanwege de slimme werking tussen AiMesh-routers kan je netwerk meer stabiliteit genieten. Als een router of verbinding onverhoopt wegvalt, dan schakelt het AiMesh-netwerk automatisch over naar het beste alternatief binnen het netwerk. Dat garandeert een werking van je Wi-Fi, ongeacht of een stofzuiger onverhoopt een stekker uit een stopcontact trekt. Daarnaast vindt een slimme schakeling plaats tussen de diverse Wi-Fi-banden, indien aanwezig op je router.

\n

\n
ASUS Router-app
\n

Voor dat centrale beheer van je AiMesh-netwerk kan je terecht bij de bekende ASUS Router-app, beschikbaar voor zowel Android als Apple. Daarin doorloop je een setup en krijg je allerlei opties tot je beschikking voor het beheer. Daarnaast krijg je een overzicht van aangesloten apparaten en wat de optimale plaatsing is van je router(s). In tegenstelling tot reguliere routers en extenders krijg je daarmee een duidelijker overzicht van de werking van je Wi-Fi-netwerk.

\n

\n

\"Pathé

\n
40 euro tegoed voor Pathé Thuis!
\n

Is de interesse in een Extendable Router van ASUS opgewekt? In dat geval kan je tot 9 juli terecht voor de actie met Pathé Thuis, waarvoor je tot € 40,- aan tegoed kan ontvangen. Deze actie geldt voor de onderstaande lijst aan modellen van ASUS, die allemaal in de categorie van Extendable Router vallen. Voor meer informatie en deelname kan je terecht op de officiële actiepagina.

\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
ModelCodes per inzending
RT-AXE7800
GT-AX6000
RT-AX88U Pro
TUF-AX6000
RT-AX86U Pro
RT-AX86S
RT-AX82U V2		7
RT-AX5400
TUF-AX4200
RT-AX59U		6   
RT-AX58U V2
TUF-AX3000 V2		4
RT-AX57
RT-AX53U
RT-AX1800U		3   
\n

\"Beveiliging

\n

In de ASUS Router-app krijg je naast het netwerkbeheer een sluw aan features tot je beschikking. Een focus van ASUS ligt namelijk mede op beveiliging, in samenwerking met het welbekende Trend Micro. Zo worden gevaarlijke sites geblokkeerd en kunnen aangesloten apparaten gecontroleerd worden op besmetting met virussen die malafide praktijken in het oog hebben. Daarnaast kun je gebruikmaken van het zogeheten Instant Guard, een gratis VPN-app voor een extra beveiliging in bijvoorbeeld het openbaar. Dat overigens zonder extra kosten, hetzij nu of in de toekomst.

\n

\n
ASUS TUF Gaming AX4200
\n

Productpagina | Waar te koop

\n

\n
Parental controls en gaming
\n

De ouders onder ons kunnen tevens terecht in de ASUS Router-app voor een sluw aan typerende ‘parental controls’. Denk maar aan het monitoren van alle online activiteiten - altijd handig in dit digitale tijdperk. Daarnaast kan een limiet ingesteld worden op het gebruik van internet, zodat schermtijd effectief verminderd wordt. Uiteraard is dat instelbaar per aangesloten apparaat en valt dat te allen tijde aan te passen. Met een enkel Wi-Fi-netwerk ben je gegarandeerd dat de ingestelde regels in werking blijven.

\n

\n

Voor de mobiele gamers zijn er tevens handige features. Uiteraard is het naadloze dekkingsgebied prettig, maar met inschakeling van de Mobile Game Mode wordt de beste verbinding gehanteerd. Daarnaast zijn zaken zoals port forwarding, het beheren van uitgaand verkeer en openstellen van NAT (Network Address Translation) niet te vergeten. Op de ROG-routers krijg je als kers op de taart de zogeheten Triple-Level Game Acceleration. Daarmee wordt volledige prioriteit gegeven aan al het netwerkverkeer afkomstig van games.

\n

\n
Geavanceerde features
\n

Tenslotte zijn er geavanceerde opties om te benutten. Een eerste voorbeeld is de ondersteuning voor PPTP (Point-to-Point Tunneling Protocol), een beveiligde dataverbinding tussen twee lokaal aangesloten computers. Verder is er L2TP/IPSec-ondersteuning, een VPN-protocol dat nóg veiliger van aard is ten opzichte van PPTP. Wel moet hier ondersteuning voor zijn, want L2TP is afhankelijk van UDP-poort 500 en die kan soms geblokkeerd worden door providers en bedrijven.

\n

In betrekking tot VPN is er mede gebruik te maken van OpenVPN en WireGuard, waarmee je content via een VPN-verbinding kan benaderen die anderzijds geblokkeerd is. Met behulp van VPN Fusion kan je zowel je reguliere verbinding als VPN-verbindingen per apparaat benutten. Daarmee kunnen apparaten die aangesloten zijn op het reguliere netwerk ongestoord hun ding doen, terwijl gewenste apparaten met een VPN-verbinding aan de slag kunnen.

\n

\n
ASUS RT-AXE7800
\n

Productpagina | Waar te koop

\n

\n\n

Het bericht Gesponsord: Koop geen router, koop een extendable router! verscheen eerst op TechGaming.

\n", "content_text": "Links;\n\nBekijk de Extendable Routers van ASUS\nVerkrijg tegoed voor Pathé Thuis\n\nNavigatie;\n\nExtendable vs. reguliere routers\nTijdelijke actie met Pathé Thuis\nBeveiliging en features\n\nDe aanschaf van een router heeft vaak twee beweegredenen: meer opties om het thuisnetwerk te beheren en het verbreden van het dekkingsgebied. Laatstgenoemde kan nog weleens lastig zijn om op te zetten. Om die reden heeft ASUS haar ‘Extendable Routers’ in het leven geroepen. Dit zijn routers die naadloos op elkaar aansluiten om de dekking van één Wi-Fi-netwerk te verbreden. De achterliggende techniek betreft iets dat wij vaker hebben besproken in onze reviews: ASUS AiMesh.\nIn deze guide duiken we in op het gemak dat Extendable Routers kunnen bieden t.o.v. traditionele routers en Wi-Fi-extenders. Denk maar aan een gegarandeerde samenwerking van de routers en het beheer daarvan in één stukje software. Kortom, met de Extendable Routers van ASUS kan je het Wi-Fi-netwerk in huis uitbreiden én aanpassen naar wens. Dat zijn slechts enkele van de verscheidene, te benutten features die we doen uitlichten!\n\nASUS RT-AX53U\nProductpagina | Waar te koop\n\n\nMet haar Extendable Routers biedt ASUS een aantal voordelen tegenover gebruikelijke routers. In plaats van meerdere Wi-Fi-netwerken valt alles met de Extendable Routers onder één dak, ofwel onder één netwerk. Dat versimpelt het gebruik van je Wi-Fi en voorkomt onnodige verwarring met meerdere verbindingspunten in huis. Daarnaast krijg je gecentraliseerd beheer over het Wi-Fi-netwerk, wat bij het gebruik van Wi-Fi-extenders niet altijd mogelijk is óf aparte software vereist.\nEen ander voordeel ligt in automatisch beheer van de aangesloten apparaten. Binnen het totale dekkingsgebied wordt automatisch de beste connectie bepaald tussen de aangesloten routers en ervaar je een naadloze overgang. Zo ben je overal in huis voorzien van een solide connectie met je telefoon, laptop, etc. Mocht het gewenst zijn, dan kan je per router de specifieke connectiviteit en features benutten. Flexibiliteit en gemak staan dus voorop bij Extendable Routers.\n\nASUS RT-AX59U\nProductpagina | Waar te koop\n\nAiMesh\nDe achterliggende technologie van Extendable Routers betreft AiMesh. Routers van ASUS die dáár gebruik van maken, kunnen met elkaar verbonden worden voor dat centrale Wi-Fi-netwerk in huis. Inmiddels bestaat AiMesh al sinds 2017, waarbij wij in 2019 kennis wisten te maken middels de ASUS RT-AX88U. Mocht je reeds in bezit zijn van een moderne ASUS-router, dan is de kans groot dat je een variant hebt staan die voorzien is van AiMesh.\nVanwege de slimme werking tussen AiMesh-routers kan je netwerk meer stabiliteit genieten. Als een router of verbinding onverhoopt wegvalt, dan schakelt het AiMesh-netwerk automatisch over naar het beste alternatief binnen het netwerk. Dat garandeert een werking van je Wi-Fi, ongeacht of een stofzuiger onverhoopt een stekker uit een stopcontact trekt. Daarnaast vindt een slimme schakeling plaats tussen de diverse Wi-Fi-banden, indien aanwezig op je router.\n\nASUS Router-app\nVoor dat centrale beheer van je AiMesh-netwerk kan je terecht bij de bekende ASUS Router-app, beschikbaar voor zowel Android als Apple. Daarin doorloop je een setup en krijg je allerlei opties tot je beschikking voor het beheer. Daarnaast krijg je een overzicht van aangesloten apparaten en wat de optimale plaatsing is van je router(s). In tegenstelling tot reguliere routers en extenders krijg je daarmee een duidelijker overzicht van de werking van je Wi-Fi-netwerk.\n\n\n40 euro tegoed voor Pathé Thuis!\nIs de interesse in een Extendable Router van ASUS opgewekt? In dat geval kan je tot 9 juli terecht voor de actie met Pathé Thuis, waarvoor je tot € 40,- aan tegoed kan ontvangen. Deze actie geldt voor de onderstaande lijst aan modellen van ASUS, die allemaal in de categorie van Extendable Router vallen. Voor meer informatie en deelname kan je terecht op de officiële actiepagina. \n\n\n\n\nModel\nCodes per inzending\n\n\n\n\nRT-AXE7800GT-AX6000RT-AX88U ProTUF-AX6000RT-AX86U ProRT-AX86SRT-AX82U V2\n7 \n\n\nRT-AX5400TUF-AX4200RT-AX59U\n6   \n\n\nRT-AX58U V2TUF-AX3000 V2\n4\n\n\nRT-AX57RT-AX53URT-AX1800U\n3   \n\n\n\n\nIn de ASUS Router-app krijg je naast het netwerkbeheer een sluw aan features tot je beschikking. Een focus van ASUS ligt namelijk mede op beveiliging, in samenwerking met het welbekende Trend Micro. Zo worden gevaarlijke sites geblokkeerd en kunnen aangesloten apparaten gecontroleerd worden op besmetting met virussen die malafide praktijken in het oog hebben. Daarnaast kun je gebruikmaken van het zogeheten Instant Guard, een gratis VPN-app voor een extra beveiliging in bijvoorbeeld het openbaar. Dat overigens zonder extra kosten, hetzij nu of in de toekomst.\n\nASUS TUF Gaming AX4200\nProductpagina | Waar te koop\n\nParental controls en gaming\nDe ouders onder ons kunnen tevens terecht in de ASUS Router-app voor een sluw aan typerende ‘parental controls’. Denk maar aan het monitoren van alle online activiteiten - altijd handig in dit digitale tijdperk. Daarnaast kan een limiet ingesteld worden op het gebruik van internet, zodat schermtijd effectief verminderd wordt. Uiteraard is dat instelbaar per aangesloten apparaat en valt dat te allen tijde aan te passen. Met een enkel Wi-Fi-netwerk ben je gegarandeerd dat de ingestelde regels in werking blijven.\n\nVoor de mobiele gamers zijn er tevens handige features. Uiteraard is het naadloze dekkingsgebied prettig, maar met inschakeling van de Mobile Game Mode wordt de beste verbinding gehanteerd. Daarnaast zijn zaken zoals port forwarding, het beheren van uitgaand verkeer en openstellen van NAT (Network Address Translation) niet te vergeten. Op de ROG-routers krijg je als kers op de taart de zogeheten Triple-Level Game Acceleration. Daarmee wordt volledige prioriteit gegeven aan al het netwerkverkeer afkomstig van games.\n\nGeavanceerde features\nTenslotte zijn er geavanceerde opties om te benutten. Een eerste voorbeeld is de ondersteuning voor PPTP (Point-to-Point Tunneling Protocol), een beveiligde dataverbinding tussen twee lokaal aangesloten computers. Verder is er L2TP/IPSec-ondersteuning, een VPN-protocol dat nóg veiliger van aard is ten opzichte van PPTP. Wel moet hier ondersteuning voor zijn, want L2TP is afhankelijk van UDP-poort 500 en die kan soms geblokkeerd worden door providers en bedrijven.\nIn betrekking tot VPN is er mede gebruik te maken van OpenVPN en WireGuard, waarmee je content via een VPN-verbinding kan benaderen die anderzijds geblokkeerd is. Met behulp van VPN Fusion kan je zowel je reguliere verbinding als VPN-verbindingen per apparaat benutten. Daarmee kunnen apparaten die aangesloten zijn op het reguliere netwerk ongestoord hun ding doen, terwijl gewenste apparaten met een VPN-verbinding aan de slag kunnen.\n\nASUS RT-AXE7800\nProductpagina | Waar te koop\n\n\nHet bericht Gesponsord: Koop geen router, koop een extendable router! verscheen eerst op TechGaming.", "date_published": "2023-06-30T08:19:00+02:00", "date_modified": "2023-07-12T17:24:16+02:00", "authors": [ { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" } ], "author": { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" }, "image": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2023/06/Extendable-Routers-van-ASUS.jpg", "tags": [ "Asus", "Editorial", "Powered by ASUS", "TechGaming Showcase", "TUF Gaming", "Editorials", "Guide" ], "post_id": 35046, "categories": [ { "id": 2, "title": "Editorials", "slug": "editorials" }, { "id": 1236, "title": "Guide", "slug": "techgaming-guide" } ] }, { "id": "https://techgaming.nl/?p=34330", "url": "https://techgaming.nl/gesponsord-powered-by-asus-en-de-tuf-gaming-cashback/", "title": "Gesponsord: Powered by ASUS en de TUF Gaming-cashback", "content_html": "
\n

\"Introductie\"

\nLinks;\n\nNavigatie;\n\n

ASUS kennen we logischerwijs als zijnde fabrikant en merk. Uiteraard zijn gamers dan vertrouwd met het Republic of Gamers-merk van ASUS, ofwel ROG. Daaromheen zijn er bekende series zoals TUF Gaming, Prime, ProArt en meer. Al die namen kunnen samenkomen onder één banner en dat middels het effectieve keurmerk van het bedrijf: Powered by ASUS. In dit artikel duiken we daar dieper op in en bieden we uitleg omtrent de waarde ervan.

\n

Daarnaast heeft ASUS een tijdelijke cashback-actie voor TUF Gaming-producten en systemen, dus dat zetten we ook nog op een rijtje voor potentieel voordeel.

\n

\"Powered

\n

Powered by ASUS

\n

Laten we duiken in wat ‘Powered by ASUS’ inhoudt. Het betreft als eerste een samenwerking met partijen die kant-en-klare systemen bouwen. Dat voornamelijk met gaming en/of contentcreatie als doeleinden. Kortom, pc’s waar je krachtige hardware voor behoeft. Als je bij een hardwareboer pc’s tegenkomt met de bestempeling van Powered by ASUS, dan is er sprake van een waarborging aan kwaliteit en een gegarandeerde werking voor de gewenste doeleinden. Daarmee is het effectief een keurmerk vanuit de fabrikant te noemen.

\n

\n

Dat keurmerk gaat op voor een sluw aan verschillende systemen. Zo kan je op zoek naar een kant-en-klare pc met bijvoorbeeld een Republic of Gamers-thema, ofwel het ROG-merk. Dat is overigens ook het premium merk van ASUS, veelal met de meest luxueuze features. Dat kan zijn op het gebied van connectiviteit, overklokfuncties, koeling en nog veel meer. Mocht je op zoek zijn naar het allerbeste dat ASUS in petto heeft, dan is dat ongetwijfeld te vinden bij ROG.

\n

Aan de andere kant van het ASUS-spectrum staat natuurlijk ook TUF Gaming. Deze serie is steeds bekender geworden over de jaren als een betaalbaardere stap in de wereld van ASUS-producten. Nochtans is TUF een reeks die eveneens mikt op kwaliteit als het gaat om design, koeling en functionaliteit. Of het nou uiteindelijk ROG, TUF Gaming of bijvoorbeeld ProArt is, voor elk Powered by ASUS-systeem wordt een goedkeuring gegeven door de fabrikant voor de samenstelling en werking voor gaming, contentcreatie of beiden.

\n

De voordelen van all-ASUS

\n

Het voordeel van een volledig ASUS-getint systeem is een gegarandeerde samenwerking van de componenten. Dat ten eerste qua compatibiliteit en ten tweede als het gaat om functionaliteit. Middels de bekende ASUS Armoury Crate-software kan je verlichtingseffecten voor je gehele systeem instellen, updates doorvoeren, profielen aanmaken en uiteraard nog veel meer. Volledig beheer vanuit een enkele software voor zowel interne componenten als externe randapparatuur heeft duidelijke voordelen.

\n

\n

\"TUF

\n

TUF Gaming-cashback

\n

Tot 27 april biedt ASUS een tijdelijke cashback-actie op geselecteerde TUF Gaming-producten. Dit omvat in de eerste categorie een flinke sluw aan interne componenten en randapparatuur. Daarnaast heb je de tweede categorie, waarin er gehele Powered by ASUS-computers zijn die in aanmerking komen. Houd hierbij wel rekening met het kunnen claimen van één cashback per categorie. Potentieel kan je tot wel € 295,- cashback ontvangen, afhankelijk van je potentiële aanschaf.

\n

Giveaway via Gleam

\n

Naast de bovenstaande cashback-actie is er ook nog een giveaway via Gleam. In totaal worden er twaalf producten weggegeven aan winnaars, bestaande uit een Intel Core i9-13900K-processor, twee RTX 4070 Ti-videokaarten, een aantal moederborden, een AIO-koeler, een monitor, een voeding, een behuizing en de nodige randapparatuur. Deze giveaway loopt eveneens tot 27 april, net zoals de TUF Gaming-cashback.

\n

\n\n

Het bericht Gesponsord: Powered by ASUS en de TUF Gaming-cashback verscheen eerst op TechGaming.

\n", "content_text": "Links;\n\nBekijk Powered by ASUS\nBekijk de TUF Gaming-cashback\nGiveaway via Gleam\n\nNavigatie;\n\nWat is Powered by ASUS?\nDe TUF Gaming-cashback!\n\nASUS kennen we logischerwijs als zijnde fabrikant en merk. Uiteraard zijn gamers dan vertrouwd met het Republic of Gamers-merk van ASUS, ofwel ROG. Daaromheen zijn er bekende series zoals TUF Gaming, Prime, ProArt en meer. Al die namen kunnen samenkomen onder één banner en dat middels het effectieve keurmerk van het bedrijf: Powered by ASUS. In dit artikel duiken we daar dieper op in en bieden we uitleg omtrent de waarde ervan. \nDaarnaast heeft ASUS een tijdelijke cashback-actie voor TUF Gaming-producten en systemen, dus dat zetten we ook nog op een rijtje voor potentieel voordeel.\n\nPowered by ASUS\nLaten we duiken in wat ‘Powered by ASUS’ inhoudt. Het betreft als eerste een samenwerking met partijen die kant-en-klare systemen bouwen. Dat voornamelijk met gaming en/of contentcreatie als doeleinden. Kortom, pc’s waar je krachtige hardware voor behoeft. Als je bij een hardwareboer pc’s tegenkomt met de bestempeling van Powered by ASUS, dan is er sprake van een waarborging aan kwaliteit en een gegarandeerde werking voor de gewenste doeleinden. Daarmee is het effectief een keurmerk vanuit de fabrikant te noemen.\n\nDat keurmerk gaat op voor een sluw aan verschillende systemen. Zo kan je op zoek naar een kant-en-klare pc met bijvoorbeeld een Republic of Gamers-thema, ofwel het ROG-merk. Dat is overigens ook het premium merk van ASUS, veelal met de meest luxueuze features. Dat kan zijn op het gebied van connectiviteit, overklokfuncties, koeling en nog veel meer. Mocht je op zoek zijn naar het allerbeste dat ASUS in petto heeft, dan is dat ongetwijfeld te vinden bij ROG.\nAan de andere kant van het ASUS-spectrum staat natuurlijk ook TUF Gaming. Deze serie is steeds bekender geworden over de jaren als een betaalbaardere stap in de wereld van ASUS-producten. Nochtans is TUF een reeks die eveneens mikt op kwaliteit als het gaat om design, koeling en functionaliteit. Of het nou uiteindelijk ROG, TUF Gaming of bijvoorbeeld ProArt is, voor elk Powered by ASUS-systeem wordt een goedkeuring gegeven door de fabrikant voor de samenstelling en werking voor gaming, contentcreatie of beiden.\nDe voordelen van all-ASUS\nHet voordeel van een volledig ASUS-getint systeem is een gegarandeerde samenwerking van de componenten. Dat ten eerste qua compatibiliteit en ten tweede als het gaat om functionaliteit. Middels de bekende ASUS Armoury Crate-software kan je verlichtingseffecten voor je gehele systeem instellen, updates doorvoeren, profielen aanmaken en uiteraard nog veel meer. Volledig beheer vanuit een enkele software voor zowel interne componenten als externe randapparatuur heeft duidelijke voordelen. \n\n\nTUF Gaming-cashback\nTot 27 april biedt ASUS een tijdelijke cashback-actie op geselecteerde TUF Gaming-producten. Dit omvat in de eerste categorie een flinke sluw aan interne componenten en randapparatuur. Daarnaast heb je de tweede categorie, waarin er gehele Powered by ASUS-computers zijn die in aanmerking komen. Houd hierbij wel rekening met het kunnen claimen van één cashback per categorie. Potentieel kan je tot wel € 295,- cashback ontvangen, afhankelijk van je potentiële aanschaf.\nGiveaway via Gleam\nNaast de bovenstaande cashback-actie is er ook nog een giveaway via Gleam. In totaal worden er twaalf producten weggegeven aan winnaars, bestaande uit een Intel Core i9-13900K-processor, twee RTX 4070 Ti-videokaarten, een aantal moederborden, een AIO-koeler, een monitor, een voeding, een behuizing en de nodige randapparatuur. Deze giveaway loopt eveneens tot 27 april, net zoals de TUF Gaming-cashback.\n\n\nHet bericht Gesponsord: Powered by ASUS en de TUF Gaming-cashback verscheen eerst op TechGaming.", "date_published": "2023-04-14T14:33:36+02:00", "date_modified": "2023-07-12T17:24:22+02:00", "authors": [ { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" } ], "author": { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" }, "image": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2023/04/TUF-Gaming-cashback-en-Powered-by-ASUS.jpg", "tags": [ "Asus", "Editorial", "Powered by ASUS", "Showcase", "TUF Gaming", "Editorials" ], "post_id": 34330, "categories": [ { "id": 2, "title": "Editorials", "slug": "editorials" }, { "id": 2040, "title": "Showcase", "slug": "techgaming-showcase" } ] }, { "id": "https://techgaming.nl/?p=9544", "url": "https://techgaming.nl/techgaming-guide-amd-a520-b550-x570-chipsets-pcie-4-0-verschil/", "title": "TG Guide: AMD A520, B550, X570-chipsets & PCIe 4.0", "content_html": "
\n

\"Introductie\"

\n

Op basis van verzamelde en directe informatie afkomstig van AMD;

\n\n

Disclaimer: Deze guide is geüpdatet op basis van nieuwe informatie die beschikbaar is gekomen omtrent PCIe 4.0 en Ryzen 5000.

\n

AMD A520 vs. B550 en X570-chipsets

\n

In het 4e kwartaal van 2020 is de Ryzen 5000-reeks van AMD gearriveerd. Om van die processoren gebruik te maken, is een moederbord vereist met de correcte chipset. Dat kan een verwarrende ervaring zijn, gezien er vijf chipsets bestaan waar Ryzen 5000 mee geschikt is. Zodoende is deze TechGaming Guide samengesteld, zodat we je kunnen begeleiden naar een correcte aankoop en/of upgrade.

\n

Het eerste punt is de backwards compatibility die AMD biedt voor B450 en X470-moederborden. Is het verstandig om Ryzen 5000 met dergelijke moederborden te gebruiken? Of, als tweede punt, is het een betere keuze om een moederbord te nemen met een A520, B550 of X570-chipset? Wat zijn eigenlijk de verschillen tussen al die chipsets? Dat zijn slechts enkele voorbeelden van de vragen die we hier beantwoorden.

\n

\"Chipsets:

\n

In mei 2020 wist AMD te bevestigen dat Ryzen 5000 toch nog geschikt is voor gebruik met B450 en X470-moederborden. Enerzijds is dat goed nieuws voor eigenaren van die platformen. Anderzijds komt deze terugwaartse ondersteuning met een aantal kanttekeningen. Dit in verband met de vereiste om de BIOS van die moederborden te updaten alvorens een Ryzen 5000-processor daarmee zal werken.

\n
Verplichte BIOS-upgrade
\n

Een dergelijke verplichting brengt een aantal zaken met zich mee. Als eerste dat er gewacht moet worden op fabrikanten om die BIOS-update voor hun moederborden beschikbaar te stellen. Meest waarschijnlijk zal dit rond de lancering van Ryzen 5000 zijn. Echter is het aan fabrikanten om te bepalen welke borden daadwerkelijk een update krijgen. Het kan dus zijn dat goedkopere moederborden allicht buitenboord vallen.

\n
Tweedehands: yay or nay?
\n

Daarnaast waarschuwt AMD dat de nieuwe BIOS-versie de backwards compatibility voor oudere processoren zal verminderen. Kortom, die BIOS-update heeft op enkele manieren invloed op de tweedehandse markt. Je kan dus niet zomaar een tweedehands B450 of X470-moederbord oppikken met een Ryzen 5000-processor. De kans is namelijk groot dat er een BIOS-versie aanwezig is die niet werkt met je gloednieuwe CPU.

\n

Andersom geldt het probleem ook, als in, dat een geüpdatet B450 of X470-moederbord niet meer werkt met alle oudere processoren. Als je een dergelijk bord tweedehands op de kop tikt voor een Ryzen 1000 of 2000-processor, zonder dat je bewust bent van de aanwezigheid van de nieuwe BIOS, dan staat je eveneens een flinke teleurstelling te wachten.

\n

Mocht je dus besluiten om het tweedehandse pad te bewandelen, vraag dan altijd aan de verkoper welke BIOS-versie aanwezig is. In een rampzalig geval zou je bij de lokale hardwareboer kunnen aankloppen om te vragen of zij de BIOS voor je kunnen upgraden. Dat kost allicht een centje, maar dan ben je wel van je compatibiliteitsprobleem verlost.

\n
USB Flashback
\n

Nou zijn er B450 en X470-moederborden die BIOS-updates mogelijk maken via een USB-apparaat (USB Flashback). Op dat moment maakt het niet uit of de aanwezige processor, of andere onderdelen, compatibel zijn. Helaas ondersteunen ASRock en Gigabyte de feature op die platformen niet, maar op de onderstaande moederborden van Asus en (met name) MSI vind je die feature wel terug:

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
AsusMSI
ASUS Crosshair VII Hero\n

ASUS Crosshair VII Hero (Wi-Fi)

MSI B450 Gaming Plus\n

MSI B450 Gaming Pro Carbon AC

\n

MSI B450 Tomahawk

\n

MSI B450-A Pro

\n

MSI B450M Bazooka Plus

\n

MSI B450M Gaming Plus

\n

MSI B450M Mortar

\n

MSI B450M Mortar Titanium

\n

MSI X470 Gaming M7 AC

\n

Hoe dan ook mag het B450 of X470-platform een prima keuze zijn voor de Ryzen 5000-reeks. Althans, mits de focus ligt op processorkracht. Mocht je snelheid of functionaliteit zoeken op andere gebieden, zoals grafische kracht of verbindingen, dan dien je dus te kijken naar de 500-reeks aan chipsets. Die gaan we bespreken, maar dan moeten we eerst de olifant in de kamer aanpakken en dat is niets minder dan PCI Express 4.0.

\n

\"PCI

\n

Nou is dé reden voor een overstap naar een B550 of X570-moederbord toch echt de generatiesprong naar PCI Express 4.0. Deze versie verdubbelt de bandbreedte ten opzichte van PCI Express 3.0. Maar wat betekent dit in de praktijk? Technisch bekeken houdt het een hogere throughput van data in, vanaf en náár het moederbord. Simpeler gezegd maakt de PCIe 4.0-standaard snellere hardware mogelijk.

\n

Een voorbeeld daarvan, qua producten die nú in winkels liggen, zijn SSD’s. Varianten met PCIe 4.0-ondersteuning, hetzij in M.2-formaat of anders, behalen momenteel snelheden van 5 tot 7 GB/s. Dat zit dicht aan het limiet van een 4.0-verbinding met 4 lanes − ook wel bekend als PCIe 4.0 x4. Het aantal lanes kan ook voor de nieuwe standaard oplopen tot 16 lanes, ofwel PCIe 4.0 x16.

\n
PCIe 4.0 voor GPU’s?
\n

Die laatste verbinding zien we nog amper in gebruik voor SSD’s, al kan de snelheid daarvan oplopen tot wel 15 GB/s. Nou is dat voor SSD’s, laat staan de gemiddelde consument, volledig overkill. In plaats daarvan heeft PCIe 4.0 x16 een andere bestemming: videokaarten. Hét voorbeeld daarvan is Nvidia’s RTX 3000-reeks en AMD’s Radeon RX 6000-reeks.

\n

Toegegeven, op het moment van schrijven is het gebruik van PCIe 4.0 met die kaarten onbekend. Toch is het waarschijnlijk dat dit het geval zal zijn, al dan niet zozeer doordat PCIe 3.0 x16 onvoldoende bandbreedte biedt.

\n
Update:
\n

Het mag inmiddels bevestigd zijn dat RTX 3000 én Radeon RX 6000 voorzien zijn van PCIe 4.0-ondersteuning.

\n

In het verleden wist TechPowerUp te demonstreren dat een RTX 2080 Ti enkel 8 van de 16 lanes doet verzadigen. Inmiddels heeft TechSpot een vergelijking tussen PCIe 3.0 en 4.0 gedaan met de RTX 3080, met als resultaat geen merkbaar verschil.

\n
PCIe-lanes en videokaarten
\n

Hoewel PCIe 3.0 nog altijd voldoende bandbreedte biedt, brengt PCIe 4.0 wel het voordeel met zich mee dat slechts 8 lanes benodigd zijn om de bandbreedte van PCIe 3.0 x16 te evenaren. Hoe minder lanes benodigd, des te beter. Zeker gezien X570-moederborden bij het gebruik van SLI of Crossfire - twee samenwerkende videokaarten - terugvallen op PCIe 4.0 x8 voor beide sloten. Mocht je een dergelijke setup overwegen én specifiek met kaarten die meer bandbreedte behoeven dan beschikbaar is met PCIe 3.0 x8, zoals RTX 3000 en waarschijnlijk ook RDNA 2, dan is X570 dus een must.

\n

Dan nog zijn er twee uitzonderlijke B550-moederborden met effectief twee PCIe 4.0 x8-sloten (en ondersteuning voor dual-GPU): de Asus ROG Strix B550-E GAMING en ASRock B550 Taichi. Let wel op dat het gebruik van minimaal Ryzen 3000-processoren een vereiste is om PCIe 4.0 te gebruiken. Die CPU-reeks komt namelijk met ondersteuning voor maximaal 24 PCIe 4.0-lanes en dat maximum brengt ook gevolgen met zich mee.

\n
PCIe-lanes en processoren
\n

Eerst nog ter verduidelijking: dat aantal van 24 lanes geldt voor elke Ryzen 3000-uiting, van de Ryzen 3 3100 tot aan de Ryzen 9 3950X. Welke CPU van die reeks je ook besluit om te gebruiken in een B550 of X570-moederbord, je kan daarnaast altijd een PCIe 4.0-videokaart (in x16-modus) en een M.2-SSD (x4) gebruiken zonder bandbreedteproblemen.

\n

Nou is er wel een bepaalde verdeling van die 24 lanes. Zo zijn 4 van de lanes gereserveerd voor de interconnect tussen de processor en chipset. Dat laat alweer 20 effectieve lanes over. Met een videokaart kan je tot wel 16 lanes benutten, maar in de praktijk heb je die bandbreedte echt niet nodig. Uiteindelijk kan je een enkele PCIe 4.0-videokaart dus combineren met meerdere M.2 SSD’s en dit wederom zonder prestatieverlies.

\n

Behoef je een setup met twee videokaarten (hetzij PCIe 3.0 of 4.0 in dual x8-modus) en meerdere M.2-SSD’s, tja, dan gaat er wel sprake zijn van een bottleneck. Maar ja, dat is een uitzonderlijk scenario waar enkel een handjevol aan enthousiastelingen induikt. In dat geval zou je beter af zijn met een Threadripper-setup, want de 3000-reeks heeft ondersteuning voor 64 PCIe 4.0-lanes.

\n

\"Chipsets:

\n

Na een lang verhaal omtrent PCIe 4.0 is het tijd om te kijken naar die 500-reeks aan chipsets. Deze is gelanceerd in juli 2019 met in eerste instantie de X570-chipset. In juni 2020 werd deze uitgebreid met de langverwachte B550-chipset en op 18 augustus wist A520 eindelijk te arriveren.

\n

Laatstgenoemde representeert het budgetplatform binnen de 500-reeks, maar met een belangrijke kanttekening: géén toevoeging van PCIe 4.0. In plaats daarvan maken A520-moederborden gebruik van PCIe 3.0-lanes en daar is verder niets mis mee. PCIe 4.0-apparatuur werkt nog steeds, maar zal beperkt zijn tot de bandbreedte van PCIe 3.0.

\n
Wi-Fi 6 en USB 3.2
\n

Waar A520 mede profijt uit kan halen, is de technische ondersteuning voor Wi-Fi 6. Daarentegen is het onwaarschijnlijk dat fabrikanten A520-borden zullen bieden met ingebouwde Wi-Fi. Tenslotte is de aanschaf van een specifiek bord voor dat doeleinde niet aanbevolen. Mocht dat toch een prioriteit zijn, dan kom je automatisch uit bij high-end B550 en X570-uitingen.

\n

Dat is tevens het geval als je op zoek bent naar uitgebreide ondersteuning voor USB 3.2 gen 2 (10 Gbit/s). Daarvan zien we één poort op A520, een tweetal op B550 en tot wel acht stuks op X570. Ook zijn B550 en X570 de enige platformen waarop je kan overklokken. Geen zorgen, want A520 ondersteunt uiteraard nog wel XMP-profielen, dus je geheugen zal met die chipset niet beperkt worden.

\n

Hieronder een overzicht van de diverse features per chipset.

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
A520B550X570
GPUx16 PCIe 3.0x16 PCIe 4.0x16 PCIe 4.0
OpslagPCIe 3.0PCIe 4.0PCIe 4.0
USB1x USB 3.2
\n(Gen 2)		2x USB 3.2
\n(Gen 2)		8x USB 3.2
\n(Gen 2)
Multi-GPUNeeJaJa
Algemene
lanes		PCIe 3.0PCIe 3.0PCIe 4.0
Chipset UplinkPCIe 3.0PCIe 3.0PCIe 4.0
OverklokkenNeeJaJa
\n

De segmentering mag vrij duidelijk zijn; als eerste is A520 bestemd als een instapplatform voor de budgetgamers onder ons. B550 representeert vervolgens de betaalbaarste intrede in de wereld van PCI Express 4.0. Tenslotte resteert X570, waarmee je de ultieme overklokomgeving en featureset tegemoet gaat. Afhankelijk van je wensen en eisen dien je dus te kiezen tussen die platformen.

\n

\"Samenvatting\"

\n

Hopelijk hebben we je met deze TechGaming Guide kunnen assisteren bij het maken van een keuze voor je volgende systeem of upgrade. Ben je enkel op zoek naar de processorkracht van Ryzen 5000, dan zit je met zowel B450/X470 als A520/B550/X570 goed. Pas echter wel op: de 400-reeks vereist dus een BIOS-update alvorens Ryzen 5000 daarmee werkt. Kortom, vraag in het geval van tweedehandse koop altijd even naar de BIOS-versie.

\n

Als je geen risico’s wil nemen met tweedehandse koop of BIOS-updates, maar de pijn in de portemonnee wil vermijden, dan is een A520-moederbord de beste keuze. Deze is “out-of-the-box\" compatibel met Ryzen 5000. Verwacht echter geen duurzaamheid van het A520-platform, want daar ontbreekt het dan aan ondersteuning voor PCIe 4.0. Apparaten met die connector functioneren nog wel, maar zijn dan gelimiteerd tot de snelheid, ofwel bandbreedte van PCIe 3.0.

\n

Mocht je de snelheid van PCIe 4.0-hardware willen benutten, zoals een videokaart, SSD of netwerkkaart, dan moet je toch echt terecht bij B550 en X570. Eerstgenoemde is dan de meest betaalbare optie om toch nog PCIe 4.0 in huis te halen. Dus als dat je primaire doel is, om bijvoorbeeld een snellere videokaart in je systeem te plaatsen, dan zit je met het B550-platform ongetwijfeld snor.

\n

Ben je daarbovenop een fervente overklokker, zoek je de beste hardware en wens je de uitgebreidste features? Tja, dan is X570 dé ultieme chipset. Nou kan je met B550 eveneens overklokken, maar X570 is het platform waarvan je moederborden gaat vinden voor de stabielste en hoogste overklok. Kortom, als consument zijn er veel keuzes te maken. Mocht je dus toch nog vragen hebben, dan beantwoorden we die graag.

\n\n

Het bericht TG Guide: AMD A520, B550, X570-chipsets & PCIe 4.0 verscheen eerst op TechGaming.

\n", "content_text": "Op basis van verzamelde en directe informatie afkomstig van AMD;\n\nAMD Ryzen\nAMD-chipsets\n\nDisclaimer: Deze guide is geüpdatet op basis van nieuwe informatie die beschikbaar is gekomen omtrent PCIe 4.0 en Ryzen 5000.\nAMD A520 vs. B550 en X570-chipsets\nIn het 4e kwartaal van 2020 is de Ryzen 5000-reeks van AMD gearriveerd. Om van die processoren gebruik te maken, is een moederbord vereist met de correcte chipset. Dat kan een verwarrende ervaring zijn, gezien er vijf chipsets bestaan waar Ryzen 5000 mee geschikt is. Zodoende is deze TechGaming Guide samengesteld, zodat we je kunnen begeleiden naar een correcte aankoop en/of upgrade.\nHet eerste punt is de backwards compatibility die AMD biedt voor B450 en X470-moederborden. Is het verstandig om Ryzen 5000 met dergelijke moederborden te gebruiken? Of, als tweede punt, is het een betere keuze om een moederbord te nemen met een A520, B550 of X570-chipset? Wat zijn eigenlijk de verschillen tussen al die chipsets? Dat zijn slechts enkele voorbeelden van de vragen die we hier beantwoorden.\n\nIn mei 2020 wist AMD te bevestigen dat Ryzen 5000 toch nog geschikt is voor gebruik met B450 en X470-moederborden. Enerzijds is dat goed nieuws voor eigenaren van die platformen. Anderzijds komt deze terugwaartse ondersteuning met een aantal kanttekeningen. Dit in verband met de vereiste om de BIOS van die moederborden te updaten alvorens een Ryzen 5000-processor daarmee zal werken.\nVerplichte BIOS-upgrade\nEen dergelijke verplichting brengt een aantal zaken met zich mee. Als eerste dat er gewacht moet worden op fabrikanten om die BIOS-update voor hun moederborden beschikbaar te stellen. Meest waarschijnlijk zal dit rond de lancering van Ryzen 5000 zijn. Echter is het aan fabrikanten om te bepalen welke borden daadwerkelijk een update krijgen. Het kan dus zijn dat goedkopere moederborden allicht buitenboord vallen.\nTweedehands: yay or nay?\nDaarnaast waarschuwt AMD dat de nieuwe BIOS-versie de backwards compatibility voor oudere processoren zal verminderen. Kortom, die BIOS-update heeft op enkele manieren invloed op de tweedehandse markt. Je kan dus niet zomaar een tweedehands B450 of X470-moederbord oppikken met een Ryzen 5000-processor. De kans is namelijk groot dat er een BIOS-versie aanwezig is die niet werkt met je gloednieuwe CPU.\nAndersom geldt het probleem ook, als in, dat een geüpdatet B450 of X470-moederbord niet meer werkt met alle oudere processoren. Als je een dergelijk bord tweedehands op de kop tikt voor een Ryzen 1000 of 2000-processor, zonder dat je bewust bent van de aanwezigheid van de nieuwe BIOS, dan staat je eveneens een flinke teleurstelling te wachten.\nMocht je dus besluiten om het tweedehandse pad te bewandelen, vraag dan altijd aan de verkoper welke BIOS-versie aanwezig is. In een rampzalig geval zou je bij de lokale hardwareboer kunnen aankloppen om te vragen of zij de BIOS voor je kunnen upgraden. Dat kost allicht een centje, maar dan ben je wel van je compatibiliteitsprobleem verlost.\nUSB Flashback\nNou zijn er B450 en X470-moederborden die BIOS-updates mogelijk maken via een USB-apparaat (USB Flashback). Op dat moment maakt het niet uit of de aanwezige processor, of andere onderdelen, compatibel zijn. Helaas ondersteunen ASRock en Gigabyte de feature op die platformen niet, maar op de onderstaande moederborden van Asus en (met name) MSI vind je die feature wel terug:\n\n\n\n\nAsus\nMSI\n\n\n\n\nASUS Crosshair VII Hero\nASUS Crosshair VII Hero (Wi-Fi)\nMSI B450 Gaming Plus\nMSI B450 Gaming Pro Carbon AC\nMSI B450 Tomahawk\nMSI B450-A Pro\nMSI B450M Bazooka Plus\nMSI B450M Gaming Plus\nMSI B450M Mortar\nMSI B450M Mortar Titanium\nMSI X470 Gaming M7 AC\n\n\n\nHoe dan ook mag het B450 of X470-platform een prima keuze zijn voor de Ryzen 5000-reeks. Althans, mits de focus ligt op processorkracht. Mocht je snelheid of functionaliteit zoeken op andere gebieden, zoals grafische kracht of verbindingen, dan dien je dus te kijken naar de 500-reeks aan chipsets. Die gaan we bespreken, maar dan moeten we eerst de olifant in de kamer aanpakken en dat is niets minder dan PCI Express 4.0.\n\nNou is dé reden voor een overstap naar een B550 of X570-moederbord toch echt de generatiesprong naar PCI Express 4.0. Deze versie verdubbelt de bandbreedte ten opzichte van PCI Express 3.0. Maar wat betekent dit in de praktijk? Technisch bekeken houdt het een hogere throughput van data in, vanaf en náár het moederbord. Simpeler gezegd maakt de PCIe 4.0-standaard snellere hardware mogelijk.\nEen voorbeeld daarvan, qua producten die nú in winkels liggen, zijn SSD’s. Varianten met PCIe 4.0-ondersteuning, hetzij in M.2-formaat of anders, behalen momenteel snelheden van 5 tot 7 GB/s. Dat zit dicht aan het limiet van een 4.0-verbinding met 4 lanes − ook wel bekend als PCIe 4.0 x4. Het aantal lanes kan ook voor de nieuwe standaard oplopen tot 16 lanes, ofwel PCIe 4.0 x16.\nPCIe 4.0 voor GPU’s?\nDie laatste verbinding zien we nog amper in gebruik voor SSD’s, al kan de snelheid daarvan oplopen tot wel 15 GB/s. Nou is dat voor SSD’s, laat staan de gemiddelde consument, volledig overkill. In plaats daarvan heeft PCIe 4.0 x16 een andere bestemming: videokaarten. Hét voorbeeld daarvan is Nvidia’s RTX 3000-reeks en AMD’s Radeon RX 6000-reeks.\nToegegeven, op het moment van schrijven is het gebruik van PCIe 4.0 met die kaarten onbekend. Toch is het waarschijnlijk dat dit het geval zal zijn, al dan niet zozeer doordat PCIe 3.0 x16 onvoldoende bandbreedte biedt.\nUpdate:\nHet mag inmiddels bevestigd zijn dat RTX 3000 én Radeon RX 6000 voorzien zijn van PCIe 4.0-ondersteuning.\nIn het verleden wist TechPowerUp te demonstreren dat een RTX 2080 Ti enkel 8 van de 16 lanes doet verzadigen. Inmiddels heeft TechSpot een vergelijking tussen PCIe 3.0 en 4.0 gedaan met de RTX 3080, met als resultaat geen merkbaar verschil.\nPCIe-lanes en videokaarten\nHoewel PCIe 3.0 nog altijd voldoende bandbreedte biedt, brengt PCIe 4.0 wel het voordeel met zich mee dat slechts 8 lanes benodigd zijn om de bandbreedte van PCIe 3.0 x16 te evenaren. Hoe minder lanes benodigd, des te beter. Zeker gezien X570-moederborden bij het gebruik van SLI of Crossfire - twee samenwerkende videokaarten - terugvallen op PCIe 4.0 x8 voor beide sloten. Mocht je een dergelijke setup overwegen én specifiek met kaarten die meer bandbreedte behoeven dan beschikbaar is met PCIe 3.0 x8, zoals RTX 3000 en waarschijnlijk ook RDNA 2, dan is X570 dus een must.\nDan nog zijn er twee uitzonderlijke B550-moederborden met effectief twee PCIe 4.0 x8-sloten (en ondersteuning voor dual-GPU): de Asus ROG Strix B550-E GAMING en ASRock B550 Taichi. Let wel op dat het gebruik van minimaal Ryzen 3000-processoren een vereiste is om PCIe 4.0 te gebruiken. Die CPU-reeks komt namelijk met ondersteuning voor maximaal 24 PCIe 4.0-lanes en dat maximum brengt ook gevolgen met zich mee.\nPCIe-lanes en processoren\nEerst nog ter verduidelijking: dat aantal van 24 lanes geldt voor elke Ryzen 3000-uiting, van de Ryzen 3 3100 tot aan de Ryzen 9 3950X. Welke CPU van die reeks je ook besluit om te gebruiken in een B550 of X570-moederbord, je kan daarnaast altijd een PCIe 4.0-videokaart (in x16-modus) en een M.2-SSD (x4) gebruiken zonder bandbreedteproblemen.\nNou is er wel een bepaalde verdeling van die 24 lanes. Zo zijn 4 van de lanes gereserveerd voor de interconnect tussen de processor en chipset. Dat laat alweer 20 effectieve lanes over. Met een videokaart kan je tot wel 16 lanes benutten, maar in de praktijk heb je die bandbreedte echt niet nodig. Uiteindelijk kan je een enkele PCIe 4.0-videokaart dus combineren met meerdere M.2 SSD’s en dit wederom zonder prestatieverlies.\nBehoef je een setup met twee videokaarten (hetzij PCIe 3.0 of 4.0 in dual x8-modus) en meerdere M.2-SSD’s, tja, dan gaat er wel sprake zijn van een bottleneck. Maar ja, dat is een uitzonderlijk scenario waar enkel een handjevol aan enthousiastelingen induikt. In dat geval zou je beter af zijn met een Threadripper-setup, want de 3000-reeks heeft ondersteuning voor 64 PCIe 4.0-lanes.\n\nNa een lang verhaal omtrent PCIe 4.0 is het tijd om te kijken naar die 500-reeks aan chipsets. Deze is gelanceerd in juli 2019 met in eerste instantie de X570-chipset. In juni 2020 werd deze uitgebreid met de langverwachte B550-chipset en op 18 augustus wist A520 eindelijk te arriveren.\nLaatstgenoemde representeert het budgetplatform binnen de 500-reeks, maar met een belangrijke kanttekening: géén toevoeging van PCIe 4.0. In plaats daarvan maken A520-moederborden gebruik van PCIe 3.0-lanes en daar is verder niets mis mee. PCIe 4.0-apparatuur werkt nog steeds, maar zal beperkt zijn tot de bandbreedte van PCIe 3.0.\nWi-Fi 6 en USB 3.2\nWaar A520 mede profijt uit kan halen, is de technische ondersteuning voor Wi-Fi 6. Daarentegen is het onwaarschijnlijk dat fabrikanten A520-borden zullen bieden met ingebouwde Wi-Fi. Tenslotte is de aanschaf van een specifiek bord voor dat doeleinde niet aanbevolen. Mocht dat toch een prioriteit zijn, dan kom je automatisch uit bij high-end B550 en X570-uitingen.\nDat is tevens het geval als je op zoek bent naar uitgebreide ondersteuning voor USB 3.2 gen 2 (10 Gbit/s). Daarvan zien we één poort op A520, een tweetal op B550 en tot wel acht stuks op X570. Ook zijn B550 en X570 de enige platformen waarop je kan overklokken. Geen zorgen, want A520 ondersteunt uiteraard nog wel XMP-profielen, dus je geheugen zal met die chipset niet beperkt worden.\nHieronder een overzicht van de diverse features per chipset.\n\n\n\n\n\nA520\nB550\nX570\n\n\n\n\nGPU\nx16 PCIe 3.0\nx16 PCIe 4.0\nx16 PCIe 4.0\n\n\nOpslag\nPCIe 3.0\nPCIe 4.0\nPCIe 4.0\n\n\nUSB\n1x USB 3.2\n(Gen 2)\n2x USB 3.2\n(Gen 2)\n8x USB 3.2\n(Gen 2)\n\n\nMulti-GPU\nNee\nJa\nJa\n\n\nAlgemenelanes\nPCIe 3.0\nPCIe 3.0\nPCIe 4.0\n\n\nChipset Uplink\nPCIe 3.0\nPCIe 3.0\nPCIe 4.0\n\n\nOverklokken\nNee\nJa\nJa\n\n\n\nDe segmentering mag vrij duidelijk zijn; als eerste is A520 bestemd als een instapplatform voor de budgetgamers onder ons. B550 representeert vervolgens de betaalbaarste intrede in de wereld van PCI Express 4.0. Tenslotte resteert X570, waarmee je de ultieme overklokomgeving en featureset tegemoet gaat. Afhankelijk van je wensen en eisen dien je dus te kiezen tussen die platformen.\n\nHopelijk hebben we je met deze TechGaming Guide kunnen assisteren bij het maken van een keuze voor je volgende systeem of upgrade. Ben je enkel op zoek naar de processorkracht van Ryzen 5000, dan zit je met zowel B450/X470 als A520/B550/X570 goed. Pas echter wel op: de 400-reeks vereist dus een BIOS-update alvorens Ryzen 5000 daarmee werkt. Kortom, vraag in het geval van tweedehandse koop altijd even naar de BIOS-versie.\nAls je geen risico’s wil nemen met tweedehandse koop of BIOS-updates, maar de pijn in de portemonnee wil vermijden, dan is een A520-moederbord de beste keuze. Deze is “out-of-the-box\" compatibel met Ryzen 5000. Verwacht echter geen duurzaamheid van het A520-platform, want daar ontbreekt het dan aan ondersteuning voor PCIe 4.0. Apparaten met die connector functioneren nog wel, maar zijn dan gelimiteerd tot de snelheid, ofwel bandbreedte van PCIe 3.0.\nMocht je de snelheid van PCIe 4.0-hardware willen benutten, zoals een videokaart, SSD of netwerkkaart, dan moet je toch echt terecht bij B550 en X570. Eerstgenoemde is dan de meest betaalbare optie om toch nog PCIe 4.0 in huis te halen. Dus als dat je primaire doel is, om bijvoorbeeld een snellere videokaart in je systeem te plaatsen, dan zit je met het B550-platform ongetwijfeld snor.\nBen je daarbovenop een fervente overklokker, zoek je de beste hardware en wens je de uitgebreidste features? Tja, dan is X570 dé ultieme chipset. Nou kan je met B550 eveneens overklokken, maar X570 is het platform waarvan je moederborden gaat vinden voor de stabielste en hoogste overklok. Kortom, als consument zijn er veel keuzes te maken. Mocht je dus toch nog vragen hebben, dan beantwoorden we die graag.\n\nHet bericht TG Guide: AMD A520, B550, X570-chipsets & PCIe 4.0 verscheen eerst op TechGaming.", "date_published": "2020-08-20T18:50:16+02:00", "date_modified": "2023-01-29T16:59:52+01:00", "authors": [ { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" } ], "author": { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" }, "image": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2020/08/AMD-A520-B550-X570-PCIe-4.0-1.jpg", "tags": [ "AMD A520", "AMD B550", "AMD Ryzen 3000", "AMD Ryzen 4000", "AMD X570", "Budget", "Chipsets", "Editorial", "moederborden", "Guide", "Editorials" ], "post_id": 9544, "categories": [ { "id": 2, "title": "Editorials", "slug": "editorials" }, { "id": 1236, "title": "Guide", "slug": "techgaming-guide" } ] }, { "id": "https://www.techgaming.nl/?p=6325", "url": "https://techgaming.nl/techgaming-guide-case-fans-en-de-werking-daarvan/", "title": "TG Guide: Case fans en de werking daarvan", "content_html": "
\n

\"Introductie\"

\nGesponsord door en getest met;\n\n

Case fans en de werking daarvan

\n

Vandaag roepen wij de allereerste van onze TechGaming Guides het leven in. Wat deze artikelen mogen zijn? Een reeks aan handleidingen omtrent diverse hardware, waarmee we jou als lezer op de hoogte willen brengen. Niet alleen van de categorie aan hardware zelf; ook de werking daarvan en hoe je als consument het beste je geld kan besteden. Het eerste onderwerp om aan te snijden, betreft niets minder dan een cruciaal component in elke behuizing: de case fan.

\n

Voor de komende zomertijd is dit het relevantste onderwerp, afgezien dan van de processorkoeler. Nou ja, de fan en processorkoeler gaan eigenlijk hand in hand. Naast de plaatsing van ventilatoren in de behuizing, dienen ze ook nog hun werk te doen op een koeler of radiator. Voor die doeleindes kan een zelfgekozen aantal fans alsnog de voorkeur hebben, ten opzichte van de standaard meegeleverde fans bij een product. Maar hoe maak je dan die keuze?

\n

Dat is wat we vandaag gaan bespreken, mede dankzij de aanlevering van een drietal fans door Noctua. Deze fabrikant staat al jarenlang bekend om haar koelingsproducten. Een bekend voorbeeld hiervan is de Noctua NH-D15, een variant van hun klassieke koeler. Of neem in dit geval de diverse NF-A en NF-F-fans. Van de NF-A-reeks heeft Noctua de PWM, FLX en ULN-versies aangeleverd. Deze bieden diverse modi voor betere of stillere prestaties, maar dat is op eerste gezicht allicht niet duidelijk.

\n

Denk hierbij aan de beginnende computerbouwer, die overweldigt wordt door talloze opties in de webwinkels. Om die reden verkennen we vandaag dit onderwerp en welke kenmerken belangrijk zijn bij de aanschaf van case fans. Alvorens we dat doen, nemen we eerst even een kijkje naar de fans die Noctua heeft geleverd.

\n

\"Showcase\"

\n

Logischerwijs is vrijwel iedere gamer bekend met het uiterlijk van een case fan. Wellicht dat je je als lezer dan ook afvraagt wat je van een showcase van wat fans kan verwachten. Met name voor de beginnelingen onder ons; meer dan je zou verwachten. Een propere case fan bestaat namelijk uit meer dan elektronica en ronddraaiend plastic. Voor een kwalitatieve optie dient gekeken te worden naar bouwkwaliteit, maximale snelheid en de connectoren. Die hebben respectievelijk invloed op duurzaamheid, koeling en besturing. Tijd om dan te kijken naar de drie broers binnen de NF-A12x25-reeks en hoe die factoren aanwezig zijn.

\n

\n

Qua verpakking en initieel uiterlijk verschilt het drietal niet veel van elkander. Er wordt aangegeven of het de PWN, FLX of ULN-versie betreft en welke specificaties daarbij te verwachten zijn. Dat laatste gedeelte is het belangrijkste om te weten. De PWM en FLX-versies worden gekenmerkt door 2000 maximale rotaties per minuut, ofwel 2000 RPM. Dit terwijl de ULN-variant, welke staat voor Ultra Low Noise, geschikt is voor gebruik tot 1200 RPM. Dat betekent een significant verschil op het gebied van prestaties, doch ook stilte.

\n

Voor het gemak van de showcase heb ik de ULN-versie als eerste uitgepakt. Zoals te verwachten van de fabrikant wordt op de verpakking een uitgebreid overzicht getoond. Dit niet alleen van de inhoud; zelfs een vergelijking van de luchtdruk, prestaties en airflow ten opzichte van de NF en NS-fans van Noctua. In de doos treffen we verder een plastic verpakking aan en de handleiding. Wat betreft accessoires worden de fans geleverd met een aanzienlijke hoeveelheid.

\n

\n

In alle gevallen is er een anti-vibratierubber te vinden voor radiatoren en een viertal rubberen mounts. Dit uiteraard naast een viertal schroefjes, kortom, je bent vrij om te kiezen hoe je de fan(s) wenst te installeren. Dit is bij de overweging van een fan een belangrijke factor. Er zijn namelijk behuizingen die niet bestemd zijn tegen de vibratie van fans, waardoor een vervelend geluid kan ontstaan. Overweeg in dat geval een fan met geïntegreerd of meegeleverd anti-vibratierubber.

\n

\n

Verder zien we dat Noctua bij haar ULN-fan een drietal kabels levert. Als eerste een extensiekabel, vervolgens een adapter voor het forceren van een zéér stille modus en als laatste een adapter voor de levering van stroom via een 4-pin molex-aansluiting in plaats van de 3-pin header op een moederbord. In het volgende hoofdstuk, omtrent connectoren, gaan we dieper in op deze aansluitingen en de invloed daarvan op de prestaties van én controle over de fans.

\n

\n

Vervolgens komen we uit bij de NF-A12x25 ULN-fan zelf. Het typerende, duale kleurenschema van Noctua siert de fan, waar menig computerbouwer een mening over heeft. Discussies terzijde, er zijn andere aspecten die mogen opvallen. In betrekking tot kwaliteit heeft Noctua een verrassend zware fan gefabriceerd. De hoeveelheid plastic en de stevigheid van de behuizing resulteren in een fan die niet zomaar zal breken bij herhaalde installaties. Mocht je regelmatig, om wat voor reden dan ook, een fan willen verwisselen, dan moet de bouwkwaliteit dus een prominente feature zijn.

\n

\n

Hieronder nog een zijwaartse blik op de ULN-fan én een goed voorbeeld van geïntegreerde, modulaire rubbers om vibratie tegen te gaan. Als het gaat om de uiterlijke features van een fan, dan zijn bouwkwaliteit en anti-vibratierubbers de belangrijkste zaken. De vormgeving van de bladen speelt dan weer een rol bij de prestaties en hoe de fan zijn luchtdruk en airflow creëert. De balans daartussen is wat in het hoofdstuk omtrent de praktijk aan bod komt. Er zijn namelijk specifieke scenario’s waarin hogere luchtdruk de voorkeur heeft over fans die simpelweg hard blazen. Alvorens het zover is, kijken we eerst nog even naar connectoren.

\n

\n

\n

\"Connectoren\"

\n

Bij de aankoop van een case fan kan het zijn dat de focus moet leggen op stilte. In dat geval zou, om een makkelijk voorbeeld aan te halen, de ULN-fan van Noctua een interessante keuze zijn. Echter is deze wel beperkt te noemen in het geval dat meer koeling benodigd is. Dit natuurlijk vanwege de maximale RPM. Daar komt de NF-A12x25 FLX bij kijken, die geleverd wordt met een tweetal adapters. Hieronder zien we, in volgorde, de overige, specifieke accessoires die geleverd worden bij de PWM, FLX en ULN-fans.

\n

\n
2-pin, 3-pin en 4-pin fans
\n

Bij de onervaren lezer zullen de accessoires een aantal vragen oproepen. Zo zijn er in de eerste afbeelding diverse 4-pin adapters te zien, terwijl het 3-pin adapters betreffen in de andere afbeeldingen. Wat is het verschil tussen die aansluitingen? In eerste instantie is dat het aantal draden en de functies daarvan. Welke aansluiting je ook gebruikt; in alle gevallen is het mogelijk om de snelheid van de fan te veranderen, ofwel variabel te maken. In het geval van de 2-pin connector is dat dan ook de enige functie die een fan zal bezitten.

\n

Bij de 3-pin connector wordt het echter mogelijk om de exacte snelheid van de fan uit te lezen. Dit wordt dus mogelijk gemaakt dankzij de derde draad, ofwel pin. Tegenwoordig is de 3-pin fan een typerende standaard, waarvoor je op een gemiddeld moederbord meerdere aansluitingen voor zal aantreffen. Mocht je daarentegen bekend zijn met processorkoeling, dan ben je ook bekend met het feit dat fans op dergelijke koeling veelal een 4-pin connector bezitten. Een logische vraag is dan waar die vierde draad, ofwel pin, voor bestemd is.

\n

Dat resulteert gelukkig in een simpel antwoord; de 4-pin connector maakt het mogelijk om de snelheid van een fan te reguleren op basis van temperatuur. Deze techniek heet pulse-width modulation, ofwel PWM. Wanneer de temperatuur van je processor stijgt, zal de 4-pin fan dus reageren daarop. Niet alleen is deze automatisering handig; een PWM-fan is hierdoor een stuk zuiniger dan andere fans te noemen. Het voltage dat wordt aangeleverd, is bij een 4-pin fan namelijk fluctuerend, waardoor het stroomverbruik gewoonweg lager komt te liggen.

\n
Fan-controllers
\n

Mocht je in het bezit zijn van 3-pin fans en deze tevens willen reguleren op basis van temperatuur, dan is dat mogelijk via een fan-controller. Althans, mits de fan-controller aangesloten wordt op de 4-pin header van je moederbord. Bij ietwat duurdere behuizingen wordt nog weleens een 4-pin fan-controller meegeleverd. Hier is bij de aanschaf van een nieuwe kast dus rekening mee te houden.

\n

Als alternatief kan er middels software of BIOS-instellingen, afhankelijk van je moederbord, nog altijd een custom fan curve ingesteld worden voor fans.

\n

\n

\"In

\n

Wanneer je eenmaal besloten hebt welke soort aan fans je behoeft, dan hoef je enkel nog te kijken naar de praktijkervaring. Dat is te doen aan de hand van de hoeveelheid lucht die een fan in theorie kan verplaatsen. Hoe hoger het aantal RPM, des te meer lucht er te verwachten valt, toch? Dit is niet altijd het geval. Het design van de bladen en de behuizing van de fan speelt een belangrijke rol bij de hoeveelheid lucht die gegenereerd en verplaatst wordt. Laten we daar eens wat dieper op in gaan.

\n
Airflow, luchtdruk en RPM
\n

Een term die je als speurder allicht voorbij hebt zien komen, zal ongetwijfeld de “statische druk\" zijn. Ook wel bekend als static pressure; dit is een indicator van de hoeveelheid lucht die een fan kan verplaatsen als er weerstand is. Wanneer een fan dient als een intake of uitlaat van lucht in een behuizing, dan zijn er veelal geen obstakels te vinden in de baan van de luchtstroom. Fans met een hoge airflow, ofwel luchtstroom, zijn daarvoor dan de ideale keuze.

\n

Aan de andere kant van het spectrum heb je componenten zoals radiatoren en stoffilters. Deze verminderen de hoeveelheid lucht die door kan stromen, want er zit dan een object voor de fan. Dit is waar fans bij aan te pas komen met een hoge static pressure. De constructie van dergelijke fans is net iets anders en levert daardoor betere temperaturen op voor, in dit geval als relevant voorbeeld, radiatoren van waterkoeling.

\n

Een goedkope fan of twee kan dus resulteren in onvoldoende luchtstroom voor je radiator, waardoor temperaturen al gauw omhoog kunnen schieten. Ten opzichte van een kwalitatieve fan met hoge airflow zal een static pressure fan gelukkig niet enorm veel uitmaken. Een plastic fan uit de aanbiedingenbak van je lokale hardwareboer legt het daarentegen weer heel snel af tegen een static pressure fan. Kortom, een paar euro extra neertellen voor een (potentiële) daling van een paar graden is een uitstekende investering.

\n

\"Samenvatting\"

\n

Het mag duidelijk zijn dat de aanschaf van een fan geen eenvoudige keuze meer is. Naast de uitleesbaarheid, stroomtoevoer en maximale RPM zijn er nog vele andere factoren die een rol spelen. Met name in dit tijdperk, waarin all-in-one waterkoeling prominenter is dan ooit tevoren. Voor dergelijke koeling dien je te kijken naar fans met voldoende statische luchtdruk. Dit om dus alsnog voldoende lucht te verplaatsen door de radiator van waterkoeling.

\n

Aan de andere kant van het spectrum hebben we dus fans met aanzienlijke luchtstroom. Voor het creëren van een propere airflow in je behuizing, én het in- en uitlaten van lucht, zijn dergelijke fans dan weer de optimale keuze. Wees dus niet bang om kritisch te kijken naar goedkope fans, want deze kunnen lawaaiiger, minder krachtig of geschikt zijn voor jouw systeem. Een verhoging van de investering in fans kan al snel resulteren in betere airflow en lagere temperaturen.

\n\n

Het bericht TG Guide: Case fans en de werking daarvan verscheen eerst op TechGaming.

\n", "content_text": "Gesponsord door en getest met;\n\nNoctua NF-A12x25 PWM\nNoctua NF-A12x25 FLX\nNoctua NF-A12x25 ULN\n\nCase fans en de werking daarvan\nVandaag roepen wij de allereerste van onze TechGaming Guides het leven in. Wat deze artikelen mogen zijn? Een reeks aan handleidingen omtrent diverse hardware, waarmee we jou als lezer op de hoogte willen brengen. Niet alleen van de categorie aan hardware zelf; ook de werking daarvan en hoe je als consument het beste je geld kan besteden. Het eerste onderwerp om aan te snijden, betreft niets minder dan een cruciaal component in elke behuizing: de case fan.\nVoor de komende zomertijd is dit het relevantste onderwerp, afgezien dan van de processorkoeler. Nou ja, de fan en processorkoeler gaan eigenlijk hand in hand. Naast de plaatsing van ventilatoren in de behuizing, dienen ze ook nog hun werk te doen op een koeler of radiator. Voor die doeleindes kan een zelfgekozen aantal fans alsnog de voorkeur hebben, ten opzichte van de standaard meegeleverde fans bij een product. Maar hoe maak je dan die keuze?\nDat is wat we vandaag gaan bespreken, mede dankzij de aanlevering van een drietal fans door Noctua. Deze fabrikant staat al jarenlang bekend om haar koelingsproducten. Een bekend voorbeeld hiervan is de Noctua NH-D15, een variant van hun klassieke koeler. Of neem in dit geval de diverse NF-A en NF-F-fans. Van de NF-A-reeks heeft Noctua de PWM, FLX en ULN-versies aangeleverd. Deze bieden diverse modi voor betere of stillere prestaties, maar dat is op eerste gezicht allicht niet duidelijk. \nDenk hierbij aan de beginnende computerbouwer, die overweldigt wordt door talloze opties in de webwinkels. Om die reden verkennen we vandaag dit onderwerp en welke kenmerken belangrijk zijn bij de aanschaf van case fans. Alvorens we dat doen, nemen we eerst even een kijkje naar de fans die Noctua heeft geleverd.\n\nLogischerwijs is vrijwel iedere gamer bekend met het uiterlijk van een case fan. Wellicht dat je je als lezer dan ook afvraagt wat je van een showcase van wat fans kan verwachten. Met name voor de beginnelingen onder ons; meer dan je zou verwachten. Een propere case fan bestaat namelijk uit meer dan elektronica en ronddraaiend plastic. Voor een kwalitatieve optie dient gekeken te worden naar bouwkwaliteit, maximale snelheid en de connectoren. Die hebben respectievelijk invloed op duurzaamheid, koeling en besturing. Tijd om dan te kijken naar de drie broers binnen de NF-A12x25-reeks en hoe die factoren aanwezig zijn.\n\nQua verpakking en initieel uiterlijk verschilt het drietal niet veel van elkander. Er wordt aangegeven of het de PWN, FLX of ULN-versie betreft en welke specificaties daarbij te verwachten zijn. Dat laatste gedeelte is het belangrijkste om te weten. De PWM en FLX-versies worden gekenmerkt door 2000 maximale rotaties per minuut, ofwel 2000 RPM. Dit terwijl de ULN-variant, welke staat voor Ultra Low Noise, geschikt is voor gebruik tot 1200 RPM. Dat betekent een significant verschil op het gebied van prestaties, doch ook stilte.\nVoor het gemak van de showcase heb ik de ULN-versie als eerste uitgepakt. Zoals te verwachten van de fabrikant wordt op de verpakking een uitgebreid overzicht getoond. Dit niet alleen van de inhoud; zelfs een vergelijking van de luchtdruk, prestaties en airflow ten opzichte van de NF en NS-fans van Noctua. In de doos treffen we verder een plastic verpakking aan en de handleiding. Wat betreft accessoires worden de fans geleverd met een aanzienlijke hoeveelheid.\n\nIn alle gevallen is er een anti-vibratierubber te vinden voor radiatoren en een viertal rubberen mounts. Dit uiteraard naast een viertal schroefjes, kortom, je bent vrij om te kiezen hoe je de fan(s) wenst te installeren. Dit is bij de overweging van een fan een belangrijke factor. Er zijn namelijk behuizingen die niet bestemd zijn tegen de vibratie van fans, waardoor een vervelend geluid kan ontstaan. Overweeg in dat geval een fan met geïntegreerd of meegeleverd anti-vibratierubber.\n\nVerder zien we dat Noctua bij haar ULN-fan een drietal kabels levert. Als eerste een extensiekabel, vervolgens een adapter voor het forceren van een zéér stille modus en als laatste een adapter voor de levering van stroom via een 4-pin molex-aansluiting in plaats van de 3-pin header op een moederbord. In het volgende hoofdstuk, omtrent connectoren, gaan we dieper in op deze aansluitingen en de invloed daarvan op de prestaties van én controle over de fans.\n\nVervolgens komen we uit bij de NF-A12x25 ULN-fan zelf. Het typerende, duale kleurenschema van Noctua siert de fan, waar menig computerbouwer een mening over heeft. Discussies terzijde, er zijn andere aspecten die mogen opvallen. In betrekking tot kwaliteit heeft Noctua een verrassend zware fan gefabriceerd. De hoeveelheid plastic en de stevigheid van de behuizing resulteren in een fan die niet zomaar zal breken bij herhaalde installaties. Mocht je regelmatig, om wat voor reden dan ook, een fan willen verwisselen, dan moet de bouwkwaliteit dus een prominente feature zijn.\n\nHieronder nog een zijwaartse blik op de ULN-fan én een goed voorbeeld van geïntegreerde, modulaire rubbers om vibratie tegen te gaan. Als het gaat om de uiterlijke features van een fan, dan zijn bouwkwaliteit en anti-vibratierubbers de belangrijkste zaken. De vormgeving van de bladen speelt dan weer een rol bij de prestaties en hoe de fan zijn luchtdruk en airflow creëert. De balans daartussen is wat in het hoofdstuk omtrent de praktijk aan bod komt. Er zijn namelijk specifieke scenario’s waarin hogere luchtdruk de voorkeur heeft over fans die simpelweg hard blazen. Alvorens het zover is, kijken we eerst nog even naar connectoren.\n\n\n\nBij de aankoop van een case fan kan het zijn dat de focus moet leggen op stilte. In dat geval zou, om een makkelijk voorbeeld aan te halen, de ULN-fan van Noctua een interessante keuze zijn. Echter is deze wel beperkt te noemen in het geval dat meer koeling benodigd is. Dit natuurlijk vanwege de maximale RPM. Daar komt de NF-A12x25 FLX bij kijken, die geleverd wordt met een tweetal adapters. Hieronder zien we, in volgorde, de overige, specifieke accessoires die geleverd worden bij de PWM, FLX en ULN-fans.\n\n2-pin, 3-pin en 4-pin fans\nBij de onervaren lezer zullen de accessoires een aantal vragen oproepen. Zo zijn er in de eerste afbeelding diverse 4-pin adapters te zien, terwijl het 3-pin adapters betreffen in de andere afbeeldingen. Wat is het verschil tussen die aansluitingen? In eerste instantie is dat het aantal draden en de functies daarvan. Welke aansluiting je ook gebruikt; in alle gevallen is het mogelijk om de snelheid van de fan te veranderen, ofwel variabel te maken. In het geval van de 2-pin connector is dat dan ook de enige functie die een fan zal bezitten.\nBij de 3-pin connector wordt het echter mogelijk om de exacte snelheid van de fan uit te lezen. Dit wordt dus mogelijk gemaakt dankzij de derde draad, ofwel pin. Tegenwoordig is de 3-pin fan een typerende standaard, waarvoor je op een gemiddeld moederbord meerdere aansluitingen voor zal aantreffen. Mocht je daarentegen bekend zijn met processorkoeling, dan ben je ook bekend met het feit dat fans op dergelijke koeling veelal een 4-pin connector bezitten. Een logische vraag is dan waar die vierde draad, ofwel pin, voor bestemd is.\nDat resulteert gelukkig in een simpel antwoord; de 4-pin connector maakt het mogelijk om de snelheid van een fan te reguleren op basis van temperatuur. Deze techniek heet pulse-width modulation, ofwel PWM. Wanneer de temperatuur van je processor stijgt, zal de 4-pin fan dus reageren daarop. Niet alleen is deze automatisering handig; een PWM-fan is hierdoor een stuk zuiniger dan andere fans te noemen. Het voltage dat wordt aangeleverd, is bij een 4-pin fan namelijk fluctuerend, waardoor het stroomverbruik gewoonweg lager komt te liggen.\nFan-controllers\nMocht je in het bezit zijn van 3-pin fans en deze tevens willen reguleren op basis van temperatuur, dan is dat mogelijk via een fan-controller. Althans, mits de fan-controller aangesloten wordt op de 4-pin header van je moederbord. Bij ietwat duurdere behuizingen wordt nog weleens een 4-pin fan-controller meegeleverd. Hier is bij de aanschaf van een nieuwe kast dus rekening mee te houden. \nAls alternatief kan er middels software of BIOS-instellingen, afhankelijk van je moederbord, nog altijd een custom fan curve ingesteld worden voor fans.\n\n\nWanneer je eenmaal besloten hebt welke soort aan fans je behoeft, dan hoef je enkel nog te kijken naar de praktijkervaring. Dat is te doen aan de hand van de hoeveelheid lucht die een fan in theorie kan verplaatsen. Hoe hoger het aantal RPM, des te meer lucht er te verwachten valt, toch? Dit is niet altijd het geval. Het design van de bladen en de behuizing van de fan speelt een belangrijke rol bij de hoeveelheid lucht die gegenereerd en verplaatst wordt. Laten we daar eens wat dieper op in gaan.\nAirflow, luchtdruk en RPM\nEen term die je als speurder allicht voorbij hebt zien komen, zal ongetwijfeld de “statische druk\" zijn. Ook wel bekend als static pressure; dit is een indicator van de hoeveelheid lucht die een fan kan verplaatsen als er weerstand is. Wanneer een fan dient als een intake of uitlaat van lucht in een behuizing, dan zijn er veelal geen obstakels te vinden in de baan van de luchtstroom. Fans met een hoge airflow, ofwel luchtstroom, zijn daarvoor dan de ideale keuze.\nAan de andere kant van het spectrum heb je componenten zoals radiatoren en stoffilters. Deze verminderen de hoeveelheid lucht die door kan stromen, want er zit dan een object voor de fan. Dit is waar fans bij aan te pas komen met een hoge static pressure. De constructie van dergelijke fans is net iets anders en levert daardoor betere temperaturen op voor, in dit geval als relevant voorbeeld, radiatoren van waterkoeling.\nEen goedkope fan of twee kan dus resulteren in onvoldoende luchtstroom voor je radiator, waardoor temperaturen al gauw omhoog kunnen schieten. Ten opzichte van een kwalitatieve fan met hoge airflow zal een static pressure fan gelukkig niet enorm veel uitmaken. Een plastic fan uit de aanbiedingenbak van je lokale hardwareboer legt het daarentegen weer heel snel af tegen een static pressure fan. Kortom, een paar euro extra neertellen voor een (potentiële) daling van een paar graden is een uitstekende investering.\n\nHet mag duidelijk zijn dat de aanschaf van een fan geen eenvoudige keuze meer is. Naast de uitleesbaarheid, stroomtoevoer en maximale RPM zijn er nog vele andere factoren die een rol spelen. Met name in dit tijdperk, waarin all-in-one waterkoeling prominenter is dan ooit tevoren. Voor dergelijke koeling dien je te kijken naar fans met voldoende statische luchtdruk. Dit om dus alsnog voldoende lucht te verplaatsen door de radiator van waterkoeling.\nAan de andere kant van het spectrum hebben we dus fans met aanzienlijke luchtstroom. Voor het creëren van een propere airflow in je behuizing, én het in- en uitlaten van lucht, zijn dergelijke fans dan weer de optimale keuze. Wees dus niet bang om kritisch te kijken naar goedkope fans, want deze kunnen lawaaiiger, minder krachtig of geschikt zijn voor jouw systeem. Een verhoging van de investering in fans kan al snel resulteren in betere airflow en lagere temperaturen.\n\nHet bericht TG Guide: Case fans en de werking daarvan verscheen eerst op TechGaming.", "date_published": "2019-05-16T09:00:06+02:00", "date_modified": "2023-01-29T17:00:06+01:00", "authors": [ { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" } ], "author": { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" }, "image": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2019/04/Case-fans-guide-v2-1.jpg", "tags": [ "Case fan", "Editorial", "Guide", "Ventilator", "Ventilatoren", "Editorials" ], "post_id": 6325, "categories": [ { "id": 2, "title": "Editorials", "slug": "editorials" }, { "id": 1236, "title": "Guide", "slug": "techgaming-guide" } ] }, { "id": "https://www.techgaming.nl/?p=6226", "url": "https://techgaming.nl/editorial-usb-hubs-input-lag-in-2019/", "title": "TG Test: USB-hubs & input lag; nog steeds merkbaar in 2019?", "content_html": "
\n

Editorial: USB-hubs & input lag

\nGesponsord door;\n\nGetest met;\n\n

\"Geschiedenis\"

\n

Sinds de introductie van de USB-standaard in 1995 hebben we de nodige veranderingen meegemaakt. Van USB 1.0 en 1.1 tot aan 2.0, 3.0 en 3.1. Oh, en dan hebben we ook nog versie 3.2, die in 2020 op moederborden moet verschijnen. Waar versie 1.0 slechts 1,5 Mbit/s aan doorvoer bood, voor apparaten met een lagere snelheid, zal de 3.2-variant een theoretische snelheid van 16 Gbit/s bieden. Dat is een verbetering van meer dan 10.000 maal de oorspronkelijke standaard. Zeer indrukwekkend te noemen.

\n

De vooruitgang op het gebied van doorvoer ging vaak gepaard met verbeteringen in communicatie. De USB 2.0-standaard, die in 2000 werd onthuld, kon namelijk een onderscheid maken tussen verkeer van lage en hoge snelheden. Dit dankzij de zogeheten transaction translator (TT). Het is dankzij de integratie van meerdere TT’s, in apparaten zoals USB-hubs, dat aangesloten hardware te allen tijde gebruik kon maken van de HighSpeed-standaard die USB 2.0 neerzette. Ofwel, dat hoge snelheidsapparaten voldoende bandbreedte kregen.

\n

Deze focus op bandbreedte zette zich nog altijd voort bij de ontwikkeling van USB 3.0. Deze opvolgende standaard implementeerde extra connecties en kabels voor een hogere bandbreedte, terwijl er nog altijd compatibiliteit moest zijn met USB 2.0. Naast een theoretische doorvoer van 4,8 Gbit/s, tienmaal het maximale van een toppresterend USB 2.0-apparaat, was USB 3.0 ook stukken efficiënter te noemen. De extra connectoren maakten het makkelijker om aangesloten apparaten van stroom te voorzien, zoals draadloze adapters en USB-hubs.

\n

Na een korte geschiedenisles komen we met die laatstgenoemde uit bij het onderwerp van deze editorial. In de jongere jaren van de USB-standaard resulteerden goedkopere USB-hubs, zonder de HighSpeed-standaard van USB 2.0, nog weleens in verwarring of slecht presterende hardware. Neem je een kijkje naar de zoekgeschiedenis van “USB hub lag\" via Google, dan wordt een trend vanaf 2007 zichtbaar en blijft deze nog altijd actief. Dit brengt ons naar een vraag die wij als redactie zijnde vaker krijgen. Hebben USB-hubs nog altijd een merkbare invloed op de bandbreedte en input lag van USB-apparaten? Dat is wat we vandaag nader bekijken.

\n

Het onder de loep nemen van dit onderwerp is dan ook mogelijk dankzij de aanlevering van een tweetal USB-hubs door Sitecom; de USB 3.0 Hub 7 Port en USB 3.0 Fast Charging Hub 4 Port. In een reeks aan testen met deze hubs wordt gekeken naar een vertraging in respons en vermindering in bandbreedte. De kenners onder ons kunnen allicht inschatten welke resultaten er te verwachten zijn, maar het antwoord zou velen kunnen verrassen. Alvorens we dat onthullen, werpen we eerst een blik op de hardware waarmee we gaan werken.

\n

\"Showcase\"

\n

Het mag dus een tweetal USB-hubs van Sitecom zijn dat vandaag in de spotlight staat. De beestjes zijn al enkele jaren verkrijgbaar op de markt, maar dat neemt niet weg van de mogelijkheid om ze te testen. Beide hubs worden geleverd in een witte doos, met daarin een handleiding, een USB 3.0 micro B-kabel en een adapter voor de stroomvoeding. Naast de mogelijkheid om stroom te trekken via de USB-poort van een pc kunnen de hubs van extra stroom voorzien worden. Voor de ietwat hongerige apparaten is dit een cruciale toevoeging.

\n

\n\n

Verder kijkende naar de inhoud, komen we aan bij het uiterlijk van de USB-hub zelf. De variant op onderstaande foto is de USB 3.0 Hub 7 Port, waarin een stijlvol Sitecom-logo is vormgegeven.

\n

\n

\n

\"Testmethode\"

\n

De testmethodes voor het meten van bandbreedte en input lag zijn vrij simpel. Op het gebied van hardware is gebruik gemaakt van een Toshiba TransMemory 32GB USB-stick en een Crucial MX300 275 GB SSD. Voor laatstgenoemde is de Sitecom USB 3.0 Hard Drive Docking Station gebruikt. Dit in combinatie met typerende software, waaronder CrystalDiskMark 6 (64 bit) en AS SSD Benchmark. Beide programma’s laten schrijf- en leessnelheden zien, waarbij AS SSD Benchmark ook nog de access time kan tonen. Zeer belangrijk voor het meten van input lag.

\n

Daarnaast zijn de programma’s uitgevoerd met een Intel Core i7 4770K, de USB-controller van de MSI Z87-GD65 Gaming en de eerder genoemde USB-hubs van Sitecom. De vergelijking is tussen een directe aansluiting op het I/O en beide USB-hubs in een kettingreeks. In die reeks vinden we als eerste de 4-poort-hub en daarop aangesloten de 7-poort-hub. Het “daisy chainen\" van apparaten op die manier vond ik een realistisch gebruik van de USB-hubs én de beste manier om te testen. De USB-stick en het docking station zijn tijdens de tests dus aangesloten op het verste punt in de kettingreeks; de 7-poort-variant. Laten we eens kijken wat voor resultaten dat op heeft geleverd.

\n

\"Resultaten\"

\n

Bandbreedte

\n

Het eerste gebied van de benchmarks kijkt naar de bandbreedte van de geteste apparaten. Zodoende is er in CrystalDiskMark een tweetal tests uitgevoerd, waarbij als eerste een bescheiden en praktische instelling van slechts 50 MB. Het eerste resultaat is afkomstig van de USB-controller van het moederbord; het tweede resultaat van de verste punt in de reeks aan USB-hubs, zoals beschreven bij de testmethode.

\n

\n

\n

De resultaten spreken direct voor zichzelf. Een merkbaar verschil in bandbreedte, bij een instelling van 50 MB, is absoluut niet te bespeuren. De kleine verschillen in de resultaten zijn dan ook af te schrijven als willekeurigheid, wat volkomen normaal is bij benchmarks van deze aard. Dit scenario zal in het geval van een USB-stick het meest voorkomende zijn, waarbij je veelal muziek, documenten of dergelijke bestanden verplaatst van en/of náár de stick.

\n

\n

\n

Vervolgens komen we uit bij een flinkere test en dat is de transfer van 1 GB. Ook in dit geval zien we geen merkbaar verschil in de bandbreedtemogelijkheden. Bij het langdurig schrijven van data had ik allicht een klein verschil verwacht, maar de resultaten spreken wederom voor zichzelf. Dit betekent dus dat je tijdens het kopiëren van grote bestanden geen verschil zou moeten zien in de tijdsduur daarvan. Zelfs wanneer de data voorbij twee USB-hubs gaat.

\n

\n

\n

De laatste test op het gebied van bandbreedte, met de SSD via het docking station, gaat redelijk gelijk op. Echter zien we een merkbaar verschil bij het schrijven van data via de USB-hub. Deze ligt, verrassend genoeg, hoger dan bij een directe aansluiting op de I/O van het moederbord. Een verklaarbare reden voor dit resultaat heb ik absoluut niet. Ter bevestiging heb ik de benchmark veelvuldig laten draaien en elke keer bleek de schrijfsnelheid bij de USB-hub hoger te liggen. Een geval apart dus.

\n

Input lag

\n

Als laatste hebben we AS SSD Benchmark en dit stukje software is zéér handig om te kijken naar de access time van je apparaten. In dit geval wilde ik een merkbaar verschil meten bij de SSD, want dat kan een flinke impact hebben op laadtijden. Mocht een SSD dat namelijk niet ondervinden, dan zou ik durven stellen dat kleinere USB-apparaten dat al helemaal niet dienen te ervaren…

\n

\n

\n

…en in de praktijk blijkt dat zeker het geval te zijn. De access time is in beide benchmarks vrijwel hetzelfde, met enkel een verschil van 0,001 ms. Wat daarentegen wederom opvalt, is het verschil in schrijfsnelheid tussen de I/O-aansluiting en de USB-hubs. En nee, de benchmarks zijn niet per ongeluk omgedraaid; de USB-hubs doen werkelijk beter presteren op schrijfgebied. Aan het einde van de dag resteert er dan één vraag; wat is de conclusie die hier getrokken kan worden?

\n

De limitaties van USB 3.0

\n

Om dat te beantwoorden, dienen we te kijken naar de limitaties van USB 3.0. Volgens de officiële specificaties is tot drie meter de volledige, theoretische snelheid van 4,8 Gb/s te verwachten. Daarna kan deze doorvoer niet langer gegarandeerd worden. Bij opvallende lezers zal dit een logische vraag naar boven brengen; hoe werkt dit in het geval van USB-hubs? Als de afstand tussen USB-hubs kleiner is dan drie meter, dan zou het signaal geen degradatie moeten oplopen. Dit omdat USB-hubs dienen als een versterker van het signaal.

\n

Zodoende zijn er zelfs zogeheten actieve USB-kabels, die het signaal eveneens kunnen versterken. Afhankelijk van de kwaliteit van je kabel kunnen resultaten dus ietwat uiteenlopen, met name voorbij de drie meter. In de testsetup voor deze editorial is de afstand tussen de USB-hubs een welgetelde 1,8 meter vanaf de pc en vervolgens 1 meter van de eerste USB-hub naar de tweede hub. Zelfs als de hubs niet zouden optreden als versterkers, zou de kwaliteit van het signaal bewaard moeten blijven.

\n

Waar we echter wel een verschil zien, is in het willekeurig wegschrijven en lezen van data via USB 3.0. Deze standaard maakt het mogelijk om deze taken tegelijkertijd uit te oefenen, maar ten opzichte van een interne SATA 600-aansluiting legt USB 3.0 het toch echt af. Hieronder is een snel voorbeeld daarvan te zien, met mijn intern aangesloten Crucial MX500 van 1 TB. Hierbij zien we ook nog een flink verschil in access time, kortom, dat is waar de limitaties van USB 3.0 eindelijk beginnen te zien.

\n

Omdat het apparaat in gebruik is tijdens het testen daarvan, is het meten van de acces time op leesgebied niet zichtbaar. Gelukkig zijn de verschillen in bandbreedte en toegang gewoon merkbaar en dat is bij een SSD het belangrijkste onderdeel. De reden dat een SSD zo verschrikkelijk snel is, mag het vlotjes ophalen van gegevens zijn. Bij een USB-connectie verlies je die mogelijkheid, omdat de kabels daar niet voor gemaakt zijn.

\n

\n

Videotest op hoge snelheid

\n

Als laatste is het belangrijk om aan te halen dat de uitgevoerde tests niet de enige methodes zijn voor het meten van input lag. Zo hebben fervente gebruikers op het internet de nodige tests uitgevoerd met hogesnelheidscamera’s. Een uitstekend voorbeeld daarvan, dat ik graag wil delen aan lezers van dit artikel, is de uitgebreide test van YouTuber Battle(non)sense.

\n

Binnen de gamingwereld staat deze geleerde Duitser reeds bekend om zijn testmethodes én onderbouwde resultaten. Wat we vandaag hebben ondervonden vanuit een softwarematige omgeving heeft Battle(non)sense eveneens gemeten in zijn cameratests. Dat er geen groot verschil mag zijn in bandbreedte en toegangstijd hebben we met onze tests ook aan het licht kunnen brengen.

\n

\"Samenvatting\"

\n

Aan de hand van onze resultaten, én die van de personen die dit onderwerp reeds hebben verkend, mag er een conclusie zijn. Moderne USB-hubs, in ieder geval de kwalitatieve varianten, zouden geen (merkbare) invloed moet uitoefenen op de inputsnelheid én directe bandbreedte van een USB-apparaat. Zoals genoemd in de inleiding mag dit geen verrassing zijn. De transaction translators van USB 2.0 en verbeterde connecties en extra kabels van USB 3.0 maken dit mogelijk.

\n

Het enige scenario waarin een groot verschil opvalt, blijkt in een directe vergelijking met SATA 600. De Crucial MX300 laat de limitaties van USB 3.0 duidelijk zien op het gebied van random writes en reads. Een verrassing dient dit voor de kenners niet te zijn. Als het gaat om realistisch gebruik van een docking station, dan zou het echter geen problemen moeten opleveren. Voor het spelen van games of benaderen van bestanden voldoet USB 3.0 gewoon.

\n

Kortom, mocht je in het hedendaagse tijdperk gebruik maken van een USB-hub voor je randapparatuur, dan dien je geen zorgen te maken. In vrijwel alle omstandigheden zal je hardware naar behoren functioneren en dat is wat ik vanuit een subjectief standpunt al jarenlang ervaar. Mocht je om een of andere reden getransporteerd worden naar het jaar 2000 en gebonden zijn aan een paar goedkope USB 1.1-hubs van Chinese aard, tja, dan is dat allicht een scenario waarin je merkbare verschillen ziet.

\n\n

Het bericht TG Test: USB-hubs & input lag; nog steeds merkbaar in 2019? verscheen eerst op TechGaming.

\n", "content_text": "Editorial: USB-hubs & input lag\nGesponsord door;\n\nSitecom CN-084 - USB 3.0 Hub 7 Port\nSitecom CN-085 - USB 3.0 Fast Charging Hub 4 Port\nSitecom MD-394 - USB 3.0 Hard Drive Docking Station SATA 2,5″/3,5″\n\nGetest met;\n\nToshiba TransMemory U301 (32 GB) USB 3.0 drive\nCrucial MX300 (275 GB) SSD\n\n\nSinds de introductie van de USB-standaard in 1995 hebben we de nodige veranderingen meegemaakt. Van USB 1.0 en 1.1 tot aan 2.0, 3.0 en 3.1. Oh, en dan hebben we ook nog versie 3.2, die in 2020 op moederborden moet verschijnen. Waar versie 1.0 slechts 1,5 Mbit/s aan doorvoer bood, voor apparaten met een lagere snelheid, zal de 3.2-variant een theoretische snelheid van 16 Gbit/s bieden. Dat is een verbetering van meer dan 10.000 maal de oorspronkelijke standaard. Zeer indrukwekkend te noemen.\nDe vooruitgang op het gebied van doorvoer ging vaak gepaard met verbeteringen in communicatie. De USB 2.0-standaard, die in 2000 werd onthuld, kon namelijk een onderscheid maken tussen verkeer van lage en hoge snelheden. Dit dankzij de zogeheten transaction translator (TT). Het is dankzij de integratie van meerdere TT’s, in apparaten zoals USB-hubs, dat aangesloten hardware te allen tijde gebruik kon maken van de HighSpeed-standaard die USB 2.0 neerzette. Ofwel, dat hoge snelheidsapparaten voldoende bandbreedte kregen.\nDeze focus op bandbreedte zette zich nog altijd voort bij de ontwikkeling van USB 3.0. Deze opvolgende standaard implementeerde extra connecties en kabels voor een hogere bandbreedte, terwijl er nog altijd compatibiliteit moest zijn met USB 2.0. Naast een theoretische doorvoer van 4,8 Gbit/s, tienmaal het maximale van een toppresterend USB 2.0-apparaat, was USB 3.0 ook stukken efficiënter te noemen. De extra connectoren maakten het makkelijker om aangesloten apparaten van stroom te voorzien, zoals draadloze adapters en USB-hubs.\nNa een korte geschiedenisles komen we met die laatstgenoemde uit bij het onderwerp van deze editorial. In de jongere jaren van de USB-standaard resulteerden goedkopere USB-hubs, zonder de HighSpeed-standaard van USB 2.0, nog weleens in verwarring of slecht presterende hardware. Neem je een kijkje naar de zoekgeschiedenis van “USB hub lag\" via Google, dan wordt een trend vanaf 2007 zichtbaar en blijft deze nog altijd actief. Dit brengt ons naar een vraag die wij als redactie zijnde vaker krijgen. Hebben USB-hubs nog altijd een merkbare invloed op de bandbreedte en input lag van USB-apparaten? Dat is wat we vandaag nader bekijken.\nHet onder de loep nemen van dit onderwerp is dan ook mogelijk dankzij de aanlevering van een tweetal USB-hubs door Sitecom; de USB 3.0 Hub 7 Port en USB 3.0 Fast Charging Hub 4 Port. In een reeks aan testen met deze hubs wordt gekeken naar een vertraging in respons en vermindering in bandbreedte. De kenners onder ons kunnen allicht inschatten welke resultaten er te verwachten zijn, maar het antwoord zou velen kunnen verrassen. Alvorens we dat onthullen, werpen we eerst een blik op de hardware waarmee we gaan werken.\n\nHet mag dus een tweetal USB-hubs van Sitecom zijn dat vandaag in de spotlight staat. De beestjes zijn al enkele jaren verkrijgbaar op de markt, maar dat neemt niet weg van de mogelijkheid om ze te testen. Beide hubs worden geleverd in een witte doos, met daarin een handleiding, een USB 3.0 micro B-kabel en een adapter voor de stroomvoeding. Naast de mogelijkheid om stroom te trekken via de USB-poort van een pc kunnen de hubs van extra stroom voorzien worden. Voor de ietwat hongerige apparaten is dit een cruciale toevoeging.\n\n\nVerder kijkende naar de inhoud, komen we aan bij het uiterlijk van de USB-hub zelf. De variant op onderstaande foto is de USB 3.0 Hub 7 Port, waarin een stijlvol Sitecom-logo is vormgegeven. \n\n\n\nDe testmethodes voor het meten van bandbreedte en input lag zijn vrij simpel. Op het gebied van hardware is gebruik gemaakt van een Toshiba TransMemory 32GB USB-stick en een Crucial MX300 275 GB SSD. Voor laatstgenoemde is de Sitecom USB 3.0 Hard Drive Docking Station gebruikt. Dit in combinatie met typerende software, waaronder CrystalDiskMark 6 (64 bit) en AS SSD Benchmark. Beide programma’s laten schrijf- en leessnelheden zien, waarbij AS SSD Benchmark ook nog de access time kan tonen. Zeer belangrijk voor het meten van input lag.\nDaarnaast zijn de programma’s uitgevoerd met een Intel Core i7 4770K, de USB-controller van de MSI Z87-GD65 Gaming en de eerder genoemde USB-hubs van Sitecom. De vergelijking is tussen een directe aansluiting op het I/O en beide USB-hubs in een kettingreeks. In die reeks vinden we als eerste de 4-poort-hub en daarop aangesloten de 7-poort-hub. Het “daisy chainen\" van apparaten op die manier vond ik een realistisch gebruik van de USB-hubs én de beste manier om te testen. De USB-stick en het docking station zijn tijdens de tests dus aangesloten op het verste punt in de kettingreeks; de 7-poort-variant. Laten we eens kijken wat voor resultaten dat op heeft geleverd.\n\nBandbreedte\nHet eerste gebied van de benchmarks kijkt naar de bandbreedte van de geteste apparaten. Zodoende is er in CrystalDiskMark een tweetal tests uitgevoerd, waarbij als eerste een bescheiden en praktische instelling van slechts 50 MB. Het eerste resultaat is afkomstig van de USB-controller van het moederbord; het tweede resultaat van de verste punt in de reeks aan USB-hubs, zoals beschreven bij de testmethode.\n\n\nDe resultaten spreken direct voor zichzelf. Een merkbaar verschil in bandbreedte, bij een instelling van 50 MB, is absoluut niet te bespeuren. De kleine verschillen in de resultaten zijn dan ook af te schrijven als willekeurigheid, wat volkomen normaal is bij benchmarks van deze aard. Dit scenario zal in het geval van een USB-stick het meest voorkomende zijn, waarbij je veelal muziek, documenten of dergelijke bestanden verplaatst van en/of náár de stick.\n\n\nVervolgens komen we uit bij een flinkere test en dat is de transfer van 1 GB. Ook in dit geval zien we geen merkbaar verschil in de bandbreedtemogelijkheden. Bij het langdurig schrijven van data had ik allicht een klein verschil verwacht, maar de resultaten spreken wederom voor zichzelf. Dit betekent dus dat je tijdens het kopiëren van grote bestanden geen verschil zou moeten zien in de tijdsduur daarvan. Zelfs wanneer de data voorbij twee USB-hubs gaat.\n\n\nDe laatste test op het gebied van bandbreedte, met de SSD via het docking station, gaat redelijk gelijk op. Echter zien we een merkbaar verschil bij het schrijven van data via de USB-hub. Deze ligt, verrassend genoeg, hoger dan bij een directe aansluiting op de I/O van het moederbord. Een verklaarbare reden voor dit resultaat heb ik absoluut niet. Ter bevestiging heb ik de benchmark veelvuldig laten draaien en elke keer bleek de schrijfsnelheid bij de USB-hub hoger te liggen. Een geval apart dus.\nInput lag\nAls laatste hebben we AS SSD Benchmark en dit stukje software is zéér handig om te kijken naar de access time van je apparaten. In dit geval wilde ik een merkbaar verschil meten bij de SSD, want dat kan een flinke impact hebben op laadtijden. Mocht een SSD dat namelijk niet ondervinden, dan zou ik durven stellen dat kleinere USB-apparaten dat al helemaal niet dienen te ervaren…\n\n\n…en in de praktijk blijkt dat zeker het geval te zijn. De access time is in beide benchmarks vrijwel hetzelfde, met enkel een verschil van 0,001 ms. Wat daarentegen wederom opvalt, is het verschil in schrijfsnelheid tussen de I/O-aansluiting en de USB-hubs. En nee, de benchmarks zijn niet per ongeluk omgedraaid; de USB-hubs doen werkelijk beter presteren op schrijfgebied. Aan het einde van de dag resteert er dan één vraag; wat is de conclusie die hier getrokken kan worden?\nDe limitaties van USB 3.0\nOm dat te beantwoorden, dienen we te kijken naar de limitaties van USB 3.0. Volgens de officiële specificaties is tot drie meter de volledige, theoretische snelheid van 4,8 Gb/s te verwachten. Daarna kan deze doorvoer niet langer gegarandeerd worden. Bij opvallende lezers zal dit een logische vraag naar boven brengen; hoe werkt dit in het geval van USB-hubs? Als de afstand tussen USB-hubs kleiner is dan drie meter, dan zou het signaal geen degradatie moeten oplopen. Dit omdat USB-hubs dienen als een versterker van het signaal.\nZodoende zijn er zelfs zogeheten actieve USB-kabels, die het signaal eveneens kunnen versterken. Afhankelijk van de kwaliteit van je kabel kunnen resultaten dus ietwat uiteenlopen, met name voorbij de drie meter. In de testsetup voor deze editorial is de afstand tussen de USB-hubs een welgetelde 1,8 meter vanaf de pc en vervolgens 1 meter van de eerste USB-hub naar de tweede hub. Zelfs als de hubs niet zouden optreden als versterkers, zou de kwaliteit van het signaal bewaard moeten blijven.\nWaar we echter wel een verschil zien, is in het willekeurig wegschrijven en lezen van data via USB 3.0. Deze standaard maakt het mogelijk om deze taken tegelijkertijd uit te oefenen, maar ten opzichte van een interne SATA 600-aansluiting legt USB 3.0 het toch echt af. Hieronder is een snel voorbeeld daarvan te zien, met mijn intern aangesloten Crucial MX500 van 1 TB. Hierbij zien we ook nog een flink verschil in access time, kortom, dat is waar de limitaties van USB 3.0 eindelijk beginnen te zien.\nOmdat het apparaat in gebruik is tijdens het testen daarvan, is het meten van de acces time op leesgebied niet zichtbaar. Gelukkig zijn de verschillen in bandbreedte en toegang gewoon merkbaar en dat is bij een SSD het belangrijkste onderdeel. De reden dat een SSD zo verschrikkelijk snel is, mag het vlotjes ophalen van gegevens zijn. Bij een USB-connectie verlies je die mogelijkheid, omdat de kabels daar niet voor gemaakt zijn.\n\nVideotest op hoge snelheid\nAls laatste is het belangrijk om aan te halen dat de uitgevoerde tests niet de enige methodes zijn voor het meten van input lag. Zo hebben fervente gebruikers op het internet de nodige tests uitgevoerd met hogesnelheidscamera’s. Een uitstekend voorbeeld daarvan, dat ik graag wil delen aan lezers van dit artikel, is de uitgebreide test van YouTuber Battle(non)sense.\nBinnen de gamingwereld staat deze geleerde Duitser reeds bekend om zijn testmethodes én onderbouwde resultaten. Wat we vandaag hebben ondervonden vanuit een softwarematige omgeving heeft Battle(non)sense eveneens gemeten in zijn cameratests. Dat er geen groot verschil mag zijn in bandbreedte en toegangstijd hebben we met onze tests ook aan het licht kunnen brengen.\n\nAan de hand van onze resultaten, én die van de personen die dit onderwerp reeds hebben verkend, mag er een conclusie zijn. Moderne USB-hubs, in ieder geval de kwalitatieve varianten, zouden geen (merkbare) invloed moet uitoefenen op de inputsnelheid én directe bandbreedte van een USB-apparaat. Zoals genoemd in de inleiding mag dit geen verrassing zijn. De transaction translators van USB 2.0 en verbeterde connecties en extra kabels van USB 3.0 maken dit mogelijk.\nHet enige scenario waarin een groot verschil opvalt, blijkt in een directe vergelijking met SATA 600. De Crucial MX300 laat de limitaties van USB 3.0 duidelijk zien op het gebied van random writes en reads. Een verrassing dient dit voor de kenners niet te zijn. Als het gaat om realistisch gebruik van een docking station, dan zou het echter geen problemen moeten opleveren. Voor het spelen van games of benaderen van bestanden voldoet USB 3.0 gewoon.\nKortom, mocht je in het hedendaagse tijdperk gebruik maken van een USB-hub voor je randapparatuur, dan dien je geen zorgen te maken. In vrijwel alle omstandigheden zal je hardware naar behoren functioneren en dat is wat ik vanuit een subjectief standpunt al jarenlang ervaar. Mocht je om een of andere reden getransporteerd worden naar het jaar 2000 en gebonden zijn aan een paar goedkope USB 1.1-hubs van Chinese aard, tja, dan is dat allicht een scenario waarin je merkbare verschillen ziet.\n\nHet bericht TG Test: USB-hubs & input lag; nog steeds merkbaar in 2019? verscheen eerst op TechGaming.", "date_published": "2019-03-13T11:10:31+01:00", "date_modified": "2023-01-29T16:38:24+01:00", "authors": [ { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" } ], "author": { "name": "TechGaming", "url": "https://techgaming.nl/redacteur/techgaming-3/", "avatar": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/avatar-privacy/cache/custom/1/7dad4beb9426479a0c63580fab9049214d5c1b92279fe0778fa2a2ae61f7f941-512.png" }, "image": "https://techgaming.nl/wp-content/uploads/2019/03/USB-hubs-editorial-1.jpg", "tags": [ "Editorial", "Hardware review", "input lag", "Sitecom", "Sitecom CN-084", "Sitecom CN-085", "Sitecom USB 3.0 Fast Charging Hub 4 Port", "Sitecom USB 3.0 Hub 7 Port", "USB-hubs", "Editorials", "Test" ], "post_id": 6226, "categories": [ { "id": 2, "title": "Editorials", "slug": "editorials" }, { "id": 1237, "title": "Test", "slug": "techgaming-test" } ] } ] }