TG Guide: ATX 3.0-voedingen en 12VHPWR uitgelegd

Zie ook;

Algemene voedingenguide - voedingen voor game-pc’s; hoeveel watt en modulair?

Navigatie;

ATX 3.0 - de nieuwe standaard voor voedingen

12VHPWR - 600 watt via één kabel!

Showcase - ATX 3.0-voedingen op een rij

Samenvatting - voor- en nadelen

De toekomst met ATX 3.0

Het is een aanzienlijke tijd geleden dat de ATX-standaard voor voedingen is voorzien van een grote revisie. Daar is nu verandering in gekomen met ATX 3.0, die niet alleen strengere eisen heeft, maar ook de nieuwe (én controversiële) 12VHPWR-connector introduceert. Inmiddels zijn er allerlei ATX 3.0-voedingen beschikbaar vanuit fabrikanten. In deze guide gaan we in op wat deze nieuwe ATX-standaard met zich meebrengt, waarom deze bepalend is voor de toekomst en doen we tenslotte een vijftal ATX 3.0-voedingen uitlichten van verscheidene fabrikanten.

Laten we van start gaan met de belangrijkste speerpunten van de ATX 3.0-standaard: veiligheid en betrouwbaarheid. Deze revisie is door Intel - jazeker, dié Intel - mede het leven ingeroepen voor de moderne videokaarten van AMD en Nvidia. Hoewel eerstgenoemde partij de 12VHPWR-connector van ATX 3.0 nog niet gebruikt, kampen beide fabrikanten met hetzelfde obstakel: ’transient spikes’. Simpel gezegd, kunnen de nieuwe videokaarten hoge pieken in stroomverbruik teweegbrengen.

Hoewel deze stroompieken extreem kort zijn - veelal in de microseconden - kan het gemakkelijk de zogeheten Over Current Protection (OCP) activeren van een propere voeding. Stel dat een voeding officieel 650 W aan constant vermogen kan leveren en plots een piek van 850 W ervaart, schakelt de voeding ter bescherming uit. Nochtans kunnen voedingen absoluut ‘voorbij’ hun gecertificeerde capaciteiten werken, maar dan wel binnen een bepaalde marge.

Afgebeeld: twee hongerige RTX 4090-modellen

Strengere marges voor pieken

Daar speelt ATX 3.0 een rol in, door duidelijke marges te hanteren voor zulke stroompieken. Bij het gebruik van de nieuwe 12VHPWR-connector - die we in het volgende hoofdstuk bespreken - wordt nota bene gecommuniceerd met de videokaart. Via die communicatie levert een ATX 3.0-voeding enkel het vermogen aan dat werkelijk beschikbaar is binnen de specificaties van het model. Bij een stroompiek wordt een verdubbeld maximumvermogen gehanteerd voor 100 microseconden en als die tijdsmarge ontstegen wordt, schakelt een bescherming in.

Zodoende mag het duidelijk worden wat ATX 3.0 initieel te bieden heeft. Nochtans is de veiligheid daarvan niet zozeer exclusief voor die standaard. Sinds de lancering van AMD Radeon RX 6000 en Nvidia RTX 3000 hebben fabrikanten verscheidene van hun ATX 2.X-voedingen geüpdatet om beter met de stroompieken om te gaan. Dat wil niet zeggen dat ze exact handelen comform de ATX 3.0-standaard, maar bij de geüpdatet voedingen zal de OCP-bescherming minder snel activeren in het geval van GPU-afkomstige stroompieken.

600 watt middels één kabel!

De andere innovatie van de ATX 3.0-standaard is de toevoeging van een nieuwe connector op dergelijke voedingen: 12VHPWR. Deze kan met één kabel tot 600 watt leveren aan een videokaart (of andere toekomstige apparaten). Het eerste voordeel daarvan ligt in de esthetica, want met een enkele kabel oogt je build schoner. Daarnaast bezit de 12VHPWR-kabel een dataconnectie, zodat de videokaart en voeding kunnen communiceren over de stroomlevering. Handig voor het beheren van die eerder besproken marges.

In 2020 werd de 12VHPWR-connector als eerste in gebruikgenomen door Nvidia op haar Founders Editions van de RTX 3000-kaarten. De connector keert bij RTX 4000 terug voor de RTX 4070, RTX 4070 Ti, RTX 4080 en RTX 4090 - mede op modellen van Nvidia’s partners. Kortom, het gebruik van de connector is daarmee verplicht geworden, maar het gebruik van de kabel niet zozeer. Nvidia én haar partners leveren namelijk een 12VHPWR-adapter mee om je ‘ouderwetse’ PCIe 6+2-pins-kabels op aan te sluiten. Echter bezit de adapter inmiddels een beruchte reputatie…

12VHPWR: connector, RTX 4090-adapter en directe kabel

Debakels met de 12VHPWR-adapter

Mocht je niet bekend zijn met de gebeurtenissen rondom de 12VHPWR-adapter, dan vraag je je mogelijk af waarom deze een ‘beruchte’ status heeft. Het is een onderwerp dat hand in hand gaat met de connector, dus laten we dat bespreken. De korte uitleg is dat de 12VHPWR-connector op Nvidia-videokaarten - zowel Founders Editions als aftermarket-versies - in uitzonderlijke gevallen deed smelten. Hoewel het aantal gerapporteerde incidenten laag lag, stond Nvidia logischerwijs niet in een goed daglicht.

Na het nodige onderzoek vanuit diverse media én Nvidia werd geconcludeerd dat de oorzaak bij gebruikers zelf zou liggen. Dat door de 12VHPWR-adapter onvolledig, of om precies te zijn, scheef in de connector te plaatsen. Dat resulteert in een verhoogde weerstand in één van de hoeken, waardoor de temperatuur dusdanig kan stijgen tot het punt dat de connector op de videokaart doet smelten. Toegeven, de oorzaak kan ook een fabricatiefout zijn of vuil in de connector, maar dat is relatief gezien onwaarschijnlijk.

Hieronder zijn de voorbeelden te zien van een foutieve en correcte plaatsing van de 12VHPWR-adapter. Hetzelfde gaat op voor de directe kabel: de insertie dient volledig te zijn.

Is de 12VHPWR-connector veilig?

Meest waarschijnlijk heb je na het lezen van bovenstaande informatie een belangrijke vraag: is de 12VHPWR-connector dan wel veilig om te gebruiken? Het eerlijke en oprechte antwoord is dat we dat niet 100% kunnen garanderen. Het risico ligt ogenschijnlijk aan de kant van de videokaart en niet de voeding. De komst van geüpdatet connectoren met kleinere pins op de nieuwere RTX 4070 en RTX 4060 Ti lijkt dat te bevestigen. Anderzijds liggen de vermogens van die GPU’s aanzienlijk lager, waar met name de hongerige RTX 4090 de meeste rapportages heeft gehad.

Uiteraard hebben wij intern ook een aantal tests gedraaid tijdens het reviewen van de ASUS ROG Strix RTX 4090 en MSI RTX 4090 Suprim Liquid X. Eerstgenoemde bezit een maximumvermogen van 600 W en wist na urenlange benchmarking met Metro Exodus geen sporen te vertonen van oververhitting of beschadiging. Nou betreft dat slechts één, kort testscenario, waarbij gebruikers máánden na aanschaf een gesmolten connector hebben gerapporteerd op Reddit. Was dit alsnog een vertraagde gebruikersfout of is er meer aan de hand met de 12VHPWR-connector op kaarten zoals de RTX 4090, RTX 4080 en RTX 4070 Ti? Vooralsnog blijft een definitief antwoord uit.

12VHPWR op AMD-kaarten

Tenslotte resteert dan AMD, die de 12VHPWR-connector nog niet geadopteerd heeft voor haar videokaarten - zelfs niet voor Radeon RX 7000. Hoewel AMD dat als humoristische munitie tegen Nvidia heeft gebruikt - “ónze kaarten zijn gewóón aan te sluiten met 8-pins-kabels" -, valt niet te ontkennen dat een enkele kabel de nodige voordelen biedt. Kortom, bij de volgende generatie videokaarten zal AMD meest waarschijnlijk de overstap maken en kan men het aan partners overlaten om de connector wel of niet te implementeren op aftermarket-modellen.

Hieronder zetten we vijf toegestuurde ATX 3.0-voedingen op een rij van eenzelfde aantal fabrikanten, in volgorde van wattage. Zodoende beginnen we met drie betaalbare uitingen van 750 W t/m 850 W en schalen we met de laatste twee voedingen naar 1000 W en 1300 W. De keuze qua wattage komt neer op je gewenste videokaart en de kracht van omringende onderdelen. Een Nvidia RTX 4090 kan gepaard worden met een 850W-uiting, maar in een krachtig, overgeklokt systeem is minstens 1000 W ook niet misplaatst voor die GPU.

Wat aan de onderstaande showcase en in het algemeen duidelijk zal worden, is dat veel ATX 3.0-voedingen inherent wat luxueuzer zijn. Zo gaan we zien dat elke voeding een volledige modulariteit biedt en zaken zoals software-ondersteuning, RGB-verlichting en/of een luxueuzer chassis. Dat betekent ook dat zulke voedingen inherent duurder zijn, dus in een budget-pc hoort ATX 3.0 nog lang niet thuis. Zullen de prijzen over de tijd heen dalen en gaan we budgetgeorienteerde uitingen zien in de toekomst? Dat zal ongetwijfeld gebeuren.

750 watt - Cooler Master V750 Gold i multi

Het overzicht begint met een 750W-uiting van Cooler Master, de V750 Gold i multi, in het bezit van een 80 Plus Gold-certificering. Voor € 150,- bij onze webshoppartner Megekko betreft dit niet de betaalbaarste ATX 3.0-voeding op de markt. Echter krijg je voor het geld een interessante feature; software-ondersteuning via MasterPlus+. Daarmee kan je real-time het verbruik, de temperatuur en fansnelheid monitoren én loggen, alsmede de firmware van de voeding updaten.

Qua wattage maakt dit specifieke model zich met name geschikt voor bijvoorbeeld de Nvidia RTX 4070 en lager gesegmenteerde GPU’s. Uiteraard biedt Cooler Master ook nog uitingen van 850, 650 en 550 W binnen de V Gold i multi-serie. Daarnaast zijn er nog andere ATX 3.0-voedingen vanuit Cooler Master, zoals de compacte V SFX-serie met 80 PLUS Platinum-certificering, de potentieel zuinige GX III-serie en welbekende MWE-serie.

Productpagina | Bekijk bij Megekko

850 watt - Enermax Revolution D.F. X 850W

Opvolgend aan de beurt is de Revolution D.F. X 850 van Enermax, een voeding van een fabrikant die we nog niet eerder ter sprake hebben gehad. De bekendste voedingreeks van Enermax betreft de Revolution D.F. en daar borduurt men dus op voort met de nieuwe D.F. X-reeks. Deze voldoet logischerwijs aan de ATX 3.0-standaard en bezit als leuke bonus een stukje RGB-verlichting. Nou is de allerleukste kers op de taart dat het chassis slechts 140 mm diep is en dat kan voor bepaalde builds nét het verschil maken.

Hoewel de D.F. X-serie nog niet in al teveel Hollandse webshops te vinden is, lijkt deze uiting van 850 watt rond de € 140,- te gaan belanden. Naast de 850W-uiting biedt de Revolution D.F. X-reeks nog uitingen van 1050, 1200 en 1600 W. Als alternatief zijn er de Revolution ATX 3.0-voedingen zonder RGB-verlichting. Vooralsnog bestaat die serie uit een tweetal van 1000 en 1200 W, met competitieve prijzen rond de ~215 en ~250 euro respectievelijk.

Productpagina

850 watt - Silverstone Hela 850R Platinum

Vervolgens komen we aan bij Silverstone en haar welbekende Hela-voedingen. De fabrikant heeft een 850W-uiting toegestuurd, om precies te zijn de Hela 850R Platinum. Zoals de naam aanduidt, is er sprake van een 80 PLUS Platinum-certificering voor puike efficiëntie. Daar leg je logischerwijs wel een extra centje voor neer, want de Hela 850R is rond de ~240 euro te vinden in webshops. Binnen de ATX 3.0 Hela-serie kan je dan ook nog terecht voor uitingen van 1200 en 1300 W.

Als betaalbaarder ATX 3.0-alternatief biedt Silverstone de nieuwe Decathlon-serie. Deze bestaat uit de DA750R, DA850R en DA1000R en zijn allen voorzien van 80 PLUS Gold-certificering. Ten tijde van schrijven zijn deze uitingen nog niet op de Hollandse markt te vinden, maar dat geldt wel voor de ATX 3.0 SFX-voedingen van de fabrikant: de Extreme 850R Platinum en SX1000R Platinum vanaf ~280 en ~315 euro respectievelijk - gecertificeerd voor 80 PLUS Platinum.

Productpagina

1000 watt - Seasonic Vertex GX-1000

Als een-na-laatste is een bekende fabrikant aan de beurt en dat betreft Seasonic met haar Vertex GX-1000. Deze ATX 3.0-voeding komt met een 80 PLUS Gold-certificering en is voor 230,- euro te vinden bij onze webshoppartner Megekko. Daarmee is het niet de goedkoopste 1000W-uiting op de markt, maar van kwaliteit ben je bij deze partij gegarandeerd. Dat zien we tevens terug aan de hoeveelheid accessoires die je meegeleverd krijgt bij deze reeks.

Binnen de Vertex GX-reeks kan je tevens terecht voor varianten van 750, 850 en 1200 W. Uiteraard zien we ook uitingen van Seasonic met andere, bekende reeksen, zoals de Prime TX ATX 3.0, Prime PX ATX 3.0 en Focus GX ATX 3.0. De twee eerstgenoemden betreffen de duurste uitingen van de fabrikant, schaalbaar tot 1600 W en met een diepte van 210 mm. De laatstgenoemde is de betaalbaarste serie die Seasonic voor ATX 3.0 biedt en dat in een chassis van 140 mm diep.

Productpagina | Bekijk bij Megekko

1300 watt - MSI MEG Ai1300P PCIE5

Tenslotte arriveren we bij MSI, die haar topmodel heeft toegestuurd met de MEG Ai1300P PCIE5. Zoals de naam reeds hint, mag dit een ATX 3.0-voeding van 1300 W zijn en dat met een 80 PLUS Platinum-certificering. Daarnaast krijg je software-ondersteuning en een automatische schakeling tussen single-rail en multi-rail voor betrouwbaarheid. Dat tenslotte in een jasje van 160 mm diep, wat relatief slank is. Bij onze webshoppartner Megekko leg je daar wel ~360,- euro voor neer, dus een voeding zoals deze is een duidelijke investering.

De MEG Ai-serie is verkrijgbaar in twee smaken: 1000 en 1300 W. Als alternatief kan je terecht bij de MPG-uitingen; de 80 PLUS Gold-gecertificeerde MPG A750G, MPG A850G en MPG A1000G met alsnog een luxueus tintje aan het chassis van 150 mm diep. Aan de betaalbaarste kant vanuit MSI resteert de MAG-reeks, waarvan de MAG A750GL en MAG A850GL te verkrijgen zijn - tevens bestempeld met 80 PLUS Gold en het compactst van aard.

Productpagina | Bekijk bij Megekko

Bij het overwegen van een ATX 3.0-voeding zijn er wat zaken om in acht te nemen. Als eerste betaal je inherent meer voor een dergelijke voeding; minstens een paar tientjes t.o.v. equivalente ATX 2.X-voedingen. Gelukkig is het dan prettig dat de meeste ATX 3.0-voedingen volledig modulair zijn en daarmee luxueuzer van aard. Daarbovenop kom je al gauw - zelfs bij de betaalbaarste uitingen - zaken tegen zoals software-ondersteuning en RGB-verlichting. Of een lichtgevende voeding dan wel of niet belangrijk is, tja, dat laten we natuurlijk aan de liefhebber over.

Mocht je ruimte in je budget hebben, is een ATX 3.0-voeding het dan waard voor het gebruik van de 12VHPWR-connector? Momenteel gaat dat alleen op voor videokaarten van Nvidia en daarbij het behoeven van een schoner kabelmanagement. AMD maakt vooralsnog geen gebruik van de connector en het is verre van nodig om je systeem te ‘futureproofen’ door nú een ATX 3.0-voeding aan te schafffen. Het extra geld kan als eerste beter besteed worden aan bijvoorbeeld een sneller geheugenkitje of een SSD met meer opslagcapaciteit.

Waar de ATX 3.0-voedingen dan wel in uitblinken, is op het gebied van efficiëntie. Als je een hongerige pc hebt, hetzij voor gaming of productiviteit, dan ga je over de jaren heen een degelijk centje besparen. Zo komen veel ATX 3.0-voedingen met niet alleen hun 80 PLUS-certificering - hetzij Gold, Platinum of Titanium -, maar ook nog met extra certificeringen vanuit Cybenetics voor efficiëntie én geluidsproductie. Kortom, voor de portemonnees van power users is het op lange termijn de moeite waard en zijn er reeds voldoende keuzes vanuit allerlei fabrikanten.

Ben je nieuwsgierig geworden naar meer informatie omtrent voedingen of wil je meer weten over certificeringen? Bekijk dan ook onze algemene voedingenguide, waarin we uitleg geven omtrent wattages, efficiëntie en veel meer.