Review: be quiet! Pure Loop 240mm

• Productpagina

In 2017 wist be quiet! een instap te maken in de wereld van all-in-one-waterkoeling (AIO). Dat dan in de vorm van de Silent Loop-serie, variërende van 120 mm tot 360 mm. Het betrof een succesvolle reeks, maar het mocht sindsdien stil blijven vanuit de Duitse fabrikant. Gelukkig is daar sinds kort verandering in gekomen, middels de onthulling van de gloednieuwe Pure Loop. Wederom betreft het een AIO in vier verschillende formaten: 120 mm, 240 mm, 280 mm en 360 mm.

Nou was de Silent Loop in bezit van een “innovative decoupled reverse-flow pump", maar dat was in de praktijk niet zichtbaar. Bij de Pure Loop komt daar verandering in, want daar zien we de pomp fysiek buiten het CPU-blok geplaatst worden. Dat dient verbeteringen op te leveren in betrekking tot duurzaamheid, stilte en prestaties. Daarnaast garandeert het dat de pomp niet op het hoogste punt in de loop komt te staan; een must bij de installatie van AIO’s.

Een laatste, doch het belangrijkste verschil met de Pure Loop-reeks is de prijs. In dit geval mikt be quiet! op het entry level-segment, waardoor het 120mm-model vanaf € 80,- te verkrijgen is. Het 360mm-model is dan weer terug te vinden voor € 115,-. Vandaag hebben we de 240mm-uiting ter sprake en die gaat door het leven met een verkoopprijs rond de € 90,-. Laten we eens kijken of be quiet! een stille, doch krachtige indruk achterlaat.

Hieronder treffen we de specificaties aan;

Betaalbaar en gefocust

Logischerwijs zijn er wat veranderingen doorgevoerd in de Pure Loop. Zo worden er nieuwe Pure Wings 2-fans met een maximale snelheid van 2000 RPM meegeleverd. Dat representeert een stijging van 400 RPM ten opzichte van de Silent Loop, doch ook wat extra geluidsproductie. Qua radiator, als je de 240mm-varianten tegenover elkaar zet, is er verder weinig veranderd. Zo is er wel een ‘vierkanter’ ontwerp zichtbaar en is de ‘kont’ verdwenen.

In betrekking tot de Pure Loop-reeks zien we een viertal uitingen voorbij komen. De versie van vandaag betreft dus de 240mm-uiting, zoals inmiddels duidelijk mag zijn. Echter raadt be quiet! specifieke formaten aan voor diverse processorreeksen. Zo is de 240mm-uiting ‘officieel’ bekeken aanbevolen voor Intel i5 en Ryzen 5-processoren. In mijn geval paar ik de koeler met een Ryzen 7 3700X, maar dat schuiven we even terzijde.

Hét verkooppunt van de Pure Loop-uitingen is die externe pomp natuurlijk. Deze zit dus niet langer verwerkt in het CPU-blok, zoals je gebruikelijk ziet bij AIO-waterkoeling. In de praktijk moet dat resulteren in een stillere werking én het voordeel dat de pomp niet op het hoogste punt in de loop kan komen. Mocht je een behuizing behoeven waar dat wél het geval is met een traditionele AIO - bijvoorbeeld onderin -, dan biedt de Pure Loop een oplossing.

Belangrijk om nog op te merken is het gebruik van een koperen blok met nikkellaag en een aluminium radiator. Dat is een combinatie waar AIO-fabrikanten mee weg kunnen komen, veelal resulterende in een lagere prijs. Dat zien we terug aan een bescheiden prijskaartje van € 90,-, doch een garantie van slechts drie jaar. Echter krijg je dan weer wel een extra flesje met koelvloeistof bijgeleverd voor een bijvulling na een jaar of twee.

Kortom, er is nog veel te bespreken, waaronder de prestaties in de praktijk, maar om dat te doen, moeten we het beestje eerst uitpakken.

Be quiet! weet me altijd te plezieren met haar rustgevend design. Het typerende trio aan kleuren is aanwezig op de doos van van de Pure Loop 240mm. Daarin treffen we een stevige, kartonnen verpakking aan waar we de onderdelen uit kunnen toveren. Van bovenaf zien we al een redelijk pakket aan onderdelen en accessoires aanwezig.

Na de initiële uitpaksessie zien we logischerwijs de koeler zelf, het eerdergenoemde extra flesje met koelvloeistof, het tweetal Pure Wings-fans en wat papieren. Oh, én een doosje met daarin de accessoires voor AMD en Intel. In beide gevallen vereist be quiet! het gebruik van de accessoires, ofwel het meegeleverde montagesysteem.

Tussendoor kijken we naar de verbeterde Pure Wings 2-fans. Qua ontwerp verschillen ze vrijwel niet van de uitingen bij de Silent Loop-reeks. Gelukkig neemt dat niet weg van het design zelf, want het uiterlijk kan ik waarderen. Zwarte fans met een bescheiden accent zijn welkom in zowat elke behuizing. Wat wel opvalt, is het gebrek aan rubbers op de hoeken tegen vibraties. Iets met het snijden in kosten, denk ik maar.

Uiteraard hebben we dan nog te maken met de accessoires voor montage op Intel én AMD-platformen. Het tubetje koelpasta hint al dat je deze zelf aan moet brengen bij installatie van de koeler. Geen euvel én je krijgt effectief bekeken dus extra koelpasta meegeleverd. Handig voor als je de koeler over wil zetten naar een nieuw systeem of onderhoud moet verrichten.

Vervolgens zien we het extra flesje aan koelvloeistof voorbij komen. Het betreft een mengsel van 100 ml aan water en propyleenglycol, kortom, geen drankje voor de gezelligheid. Met de toevoeging van extra koelpasta en vloeistof wordt duidelijk dat be quiet! zich mikt op ‘veel waar voor je geld’. Dat doet de garantie van slechts drie jaar wel een tikkeltje verzachten, alsmede de prijs die al aantrekkelijk is.

Dan komen we aan bij de sterren van de show: de radiator, het CPU-blok en de losgekoppelde pomp. Laatstgenoemde bevindt zich dus dichter bij de radiator en sluit logischerwijs aan op beide tubes. Belangrijk om op te merken, is dat er een 3-pins-kabel uit het CPU-blok komt voor de verlichting én een 3-pins-kabel uit de pomp voor de werking dáárvan. Die laatste kan invloed hebben op de plaatsingsmogelijkheden van de koeler. Houd daar dus rekening mee.

Afgezien van dat krijgen we nu een goede indruk van het algehele ontwerp. De radiator heeft geen kont meer, maar is nu voorzien van een strak, rechthoekig ontwerp. Esthetisch bekeken is het niet de interessantste koeler op de markt, maar dat kan je voor de prijs ook niet verwachten.

Tenslotte zoomen we even in op het CPU-blok en het design daarvan. Vanuit het blok zien we de gesleeved tubes langskomen en die ogen vrij fraai. Het blok zelf, net zoals de radiator, is geen uitblinker op esthetisch gebied. Bij de Pure Loop krijg je overduidelijk waar je voor betaalt: de fundamentele elementen van een all-in-one-waterkoeler en dat is het dan ook. Voor de prijs acht ik daar niets mis mee.

Om het beestje op de pijnbank te plaatsen, dienen we aan de slag te gaan met de montage. Voor de laatste foto hierboven heb ik de waarschuwingssticker verwijderd, maar dat plezier wil ik je als lezer niet misgunnen. Hieronder dus een bewegend plaatje van het verwijderingsproces.

Zoals ik al aanduidde, paar ik de Pure Loop 240mm met een Ryzen 7 3700X. In het geval van AMD én Intel dien je gebruik te maken van de meegeleverde accessoires, ofwel, be quiet! maakt gebruik van haar eigen mountingsysteem. Bij AMD wordt gebruik gemaakt van de backplate die standaard aanwezig is. Kortom, enkel de brackets dienen verwijderd te worden. Na plaatsing van de ringen en afstandshouders kan het meegeleverde tweetal aan brackets gemonteerd worden. Een simpel proces.

Opvolgend slaan we het tweetal aan Pure Wings-fans nog even op de radiator. Hier wordt logischerwijs gebruik gemaakt van de langere schroeven. Aan de linkerkant is overigens de vulpoort zichtbaar, die dus gewoonweg open te schroeven valt. Be quiet! geeft zelf aan dat het bijvullen na bijvoorbeeld twee jaar een optie kan zijn. Dat dan om de optimale prestaties te behouden over de tijd heen.

Uiteindelijk arriveren we bij de montage van het CPU-block. Een kloddertje van de meegeleverde koelpasta op de processor en het blok mag geplaatst worden. Twee schroeven later en het geheel is solide te noemen. Op het mountingsysteem heb ik niets negatiefs aan te merken. Al met al was dit één van de makkelijkste AIO-montages die ik in een lange tijd heb verricht.

Hieronder is een overzicht van de hardware waarmee de koeler getest is;

Tussendoor een belangrijke disclaimer: de resultaten van de geteste koeler(s) kunnen variëren in de praktijk. Dit is mede afhankelijk van omgevingstemperatuur, airflow, gebruikte hardware, overklokinstellingen, et cetera. Voor het testen is getracht om zoveel als mogelijk variabelen te elimineren. Zo worden alle koelers getest in dezelfde omgevingstemperatuur van ongeveer 18 graden Celsius. Daarnaast zijn de tests uitgevoerd op een testbench in de blote lucht. In een behuizing met inadequate airflow kan een koeler soms oververhitten of minder goed presteren dan verwacht. Houd hier dus rekening mee bij aanschaf van één van de geteste koelers en het gebruik in eigen computer.

Tenslotte wordt bij alle koelers gebruik gemaakt van de koelpasta die door de fabrikant meegeleverd wordt. De aanbrenging en de hoeveelheid wordt zorgvuldig bekeken om de variabelen daarin tevens te elimineren. Daarnaast worden de fans in de PWM-modus gelaten en uiteindelijk getest op de maximaal beschikbare RPM. Op welke snelheid de fans roteren, wordt in de desbetreffende alinea’s gedeeld. Voor de PWM-modus en de maximale RPM worden dan ook twee aparte tabellen gehanteerd. Hierbij kan het zijn dat een fan door de hitte reeds komt te presteren op de maximale instelling, waardoor er tussen de tabellen weinig tot geen verandering te vinden is.

Dit mag de tweede review betreffen met mijn nieuwe test bench. Daarbij wens ik aantal zaken wederom te bespreken. Het eerste punt is in betrekking tot de beperkte vergelijking met andere koelers. Vooralsnog heb ik geen uitgebreide selectie kunnen testen met de Ryzen 7 3700X. Over de tijd heen zal daar ongetwijfeld verandering in komen. Voor nu zijn de tabellen beperkt tot de best presterende luchtkoeler van voorheen - de Zalman CNPS17X -, de standaard AMD Wraith Prism-koeler, de eerder gereviewde AIO van Asus en in dit geval AIO-waterkoeling van be quiet! natuurlijk.

Daarnaast heb ik voor het Ryzen-platform een nieuwe testmethode toegepast. Deze let niet alleen op temperatuur, middels een stresstest van Prime95, maar ook op Precision Boost. Zo noteer ik de all core-kloksnelheid die automatisch behaald wordt met de desbetreffende koelers. In de overgeklokte omgeving is de snelheid logischerwijs statisch en wordt enkel gekeken naar de temperatuur. Beide resultaten zijn verwerkt in desbetreffende tabellen. In de toekomst zal de testmethode weer veranderen, maar voor de koelers in deze review is dezelfde methode gehanteerd.

Benchmarks

Voor de prijs van € 90,- kunnen de verwachtingen van de Pure Loop 240mm uiteen lopen. Nou betreft het be quiet!, dus de prestaties dienen strak tegenover een bescheiden geluidsproductie te staan. Dat is waar de Duitse fabrikant nou eenmaal om bekend staat, toch? Om dat te beoordelen, moeten we eerst kijken bij de idle-omgeving. Ofwel, het moment van ~0% processorgebruik in Taakbeheer.

Om te beginnen, zien we dus twee testomgevingen. De eerste betreft de stock-instellingen van de Ryzen 3700X, maar wel met de enhancements die Asus biedt in het BIOS van haar moederborden. De tweede omgeving betreft de overklok en die is in dit geval geslaagd op 4,2 GHz met alle kernen. Dit dan met een voltage van 1,35 volt. Straks ga ik dieper in op de overklok, dus laten we eerst kijken naar de idle-resultaten.

Als voorproefje zien we de Pure Loop 240mm tussen de TUF Gaming LC 240 RGB en de Zalman CNPS17X belanden. Een hint naar wat te verwachten valt? Dat valt bij waterkoeling nog weleens lastig te voorspellen, gezien er een specifieke balans is tussen de maximale afdracht van hitte middels het water en de koeling die de radiator verzorgt. Laten we dus gauw doorgaan naar de omgeving met de stresstest.

In mijn review van de Asus TUF Gaming LC 240 RGB wist ik het een en ander te bespreken om de Ryzen 3700X. Namelijk dat ik een all-core overklok van 4,4 GHz wilde behalen met waterkoeling. Zoals te zien aan de tabellen wist ik dat met de Pure Loop 240mm eveneens niet te behalen. Niet verrassend, gezien de koeler zo’n € 60,- goedkoper is dan de Asus-AIO. Toch ben ik over de prestaties te spreken!

Als we namelijk kijken naar de ‘stock’-omgeving in de tabellen hieronder, dan zien we de koelers nek-aan-nek gaan met elkander. In mijn ogen is dat de meest praktische omgeving, want overklokken op een Ryzen-systeem is niet echt een ding. Je levert namelijk in op je turboklok voor single-core prestaties en dat kan je al gauw voelen in games. Voor productiviteitsdoeleinden, waar je alle threads al gauw naar 100% ramt, is een all-core overklok wél gunstig natuurlijk.

Allicht springt dan de volgende vraag omhoog: waarom zou je voor gaming een AIO-waterkoeler aanschaffen? Nou, naast het feit dat kwalitatieve waterkoeling stiller kan zijn dan gebruikelijke luchtkoeling, kan een lagere temperatuur resulteren in een hogere turboklok. Daar kijken we eveneens iets later naar, wanneer we de tabel van Precision Boost erbij pakken.

In ieder geval laat de Pure Loop na een half uurtje aan Prime95 duidelijk zien waar deze in staat is. In de overklokomgeving wordt be quiet! ontstegen door Asus, maar dan praten we over een koeler die relatief bekeken véél duurder is. Voor € 90,- kán en mág ik niet klagen over een koeler die de Zalman CNPS17X overtreft, want dat betreft een luchtkoeler van € 50,- euro. Simpel gezegd heb je voor vier tientjes meer dus betere én stillere prestaties.

Om de geluidsproductie te bespreken, laten we de fans nog even op 100% draaien. Althans, dat is normaal gesproken de laatste testomgeving om een verschil te meten. Omdat ik gebruik maak van een agressieve, PWM-aangedreven curve voor de fans - met de nieuwe testmethode - deden deze al op het maximale toerental draaien. Kortom, er is geen temperatuur- of geluidsproductieverschil op te merken.

Maar goed, wat was de geluidsproductie überhaupt? In tegenstelling tot onze lieve Pim heb ik geen decibelmeter, maar gelukkig wel een paar oren. Lang verhaal kort: de fans produceren iets minder geluid dan bij de Asus-AIO. Dat wil zeggen dat het niet storend is, doch wel te horen op een meter afstand. In een realistische testomgeving - buiten Prime95 om dus - zijn de fans vrij stil. Kortom, zoals te verwachten van de fabrikant.

Zoals beloofd, zou ik nog even Precision Boost bespreken. Vanwege de superieure koeling - met name ten opzichte van de stock-koeler - zien we een hogere kloksnelheid als resultaat. Het mag slechts 0,01 GHz schelen met de Asus-uiting. In de praktijk zal dat dus niet op te merken zijn. Althans, tenzij je met een vergrootglas op Cinebench R20 zit. Daar zal je in de enkele punten ongetwijfeld een verandering ervaren.

Een verschil van 0,07 GHz op alle kernen is gelukkig wel te merken - vooral met die productiviteitsdoeleinden. Dat is dé reden om goede koeling op Ryzen te overwegen, want Precision Boost haalt daar wel terdege voordeel uit. Naast het feit dat je voordelen geniet op andere gebieden, zoals eerder aangehaald. Wat mij betreft mag duidelijk zijn dat be quiet! een kwalitatieve uiting neerzet en dat voor relatief weinig geld.

Het valt zonder enige twijfel te stellen dat be quiet! met de Pure Loop 240mm een sterke indruk achterlaat. Voor € 90,- oogt de 240mm-uiting als diefstaf. Dit niet alleen qua koelprestaties, maar ook qua QOL-features (quality of life). Zo krijg je extra koelpasta meegeleverd, een solide, doch simpel mountingsysteem en nota bene een flesje koelvloeistof. Het bescheiden addertje? Een garantie van ‘slechts’ drie jaar.

Gelukkig ondermijnt dat de duurzaamheid van de koeler niet, want de bouwkwaliteit mag er wezen. Daarnaast kan de koeler gemakkelijk langer dan drie jaar meegaan - zeker door de vloeistof na een tijdje bij te vullen. Uiteraard moet dat gepaard gaan met degelijke prestaties en op dat front stelt be quiet! niet teleur. Voor zes tientjes minder dan bijvoorbeeld de Asus-uiting krijg je ruwweg vergelijkbare prestaties.

Daarvoor lever je wel in op het gebied van RGB-verlichting en design. Is het de lelijkste koeler op de markt? Absoluut niet, maar het is ook niet de meest opvallende of oogstrelende. Maar ja, laten we even niet vergeten met welk merk we hier te maken hebben. Zodoende is de Pure Loop niet alleen praktisch, maar ook een stille jongen. Dat mag ook wel, dankzij de pomp die buiten het CPU-blok is geplaatst.

Dat levert ook voordelen op als het gaat om monteerbaarheid van de radiator. Ik acht de Pure Loop-reeks daardoor als uitermate geschikt voor behuizing met een niet-traditioneel ontwerp, zoals Varianten waarin je de radiator bijvoorbeeld onderin wil/moet monteren. In een dergelijke configuratie komt de pomp niet op het hoogste punt van de loop terecht, waardoor de werking (en stilte) van je pomp gegarandeerd blijft.

Al met al ben ik dus zeer tevreden over de Pure Loop 240mm. Voor een tientje minder kan je de 120mm-uiting aanschaffen en voor elk tientje meer de varianten van 280 mm en 360 mm respectievelijk. Gezien dat kleine prijsverschil is een sprong naar de grotere versies eigenlijk een ‘no-brainer’, maar dit hangt natuurlijk mede af van de beschikbare ruimte in je behuizing. Welke variant je ook kiest; de Pure Loop-reeks is een betaalbare, praktische en prestatiegerichte set aan AIO-waterkoelers.

Review: ASUS TUF Gaming LC 240 RGB

• Productpagina

Inmiddels mag ASUS geen onbekende speler zijn op de markt van all-in-one waterkoeling. Zo hebben we in 2018 de eerste intrede gezien middels de ROG Ryujin in twee formaten: 240 mm en 360 mm. Sindsdien zijn de RYUO en ROG Strix-koelers aan de line-up van ASUS toegevoegd. Waar we dan vandaag naar kijken, is eveneens afkomstig van ASUS, maar dan middels het TUF Gaming-submerk. Deze staat doorgaans bekend als het merk dat mikt op een puike prijs/prestatieverhouding.

Hoewel die verhouding nog steeds van kracht kan zijn, valt de TUF Gaming LC 240 RGB in een iets duurder segment. Zo is deze variant in te vinden in webshops tussen de € 150,- en € 160,-. De 120mm-uiting is te verkrijgen vanaf zo’n € 120,-. Dat plaatst beide varianten een paar tientjes boven de gemiddelde koelers van een Corsair, be quiet! en dergelijke merken. De verwachting van de nieuwe TUF Gaming LC-reeks ligt dus tevens hoger dan gemiddeld. Kortom, tijd om in de review te duiken!

Hieronder treffen we de specificaties aan;

Het middensegment

De eerste en meest logische vergelijking om te maken, qua specificaties, is met de ROG Ryujin 240 en ROG Strix LC 240. Eerstgenoemde uiting van Ryujin valt in een duurder segment voor een aantal tientjes meer. De ROG Strix LC 240 is dan weer iets goedkoper dan de TUF Gaming LC 240. Kortom, de TUF-uiting van vandaag valt tussen de andere koelers in.

Nou zien we dan wel dat de TUF Gaming LC 240 eerder de kant op neigt van de ROG Strix. Dit in verband met het overeenkomstige, kleinere CPU-blok van 80 x 80 x 45 mm. In theorie bezit deze dan minder koelvermogen dan het blok van 100 x 100 x 70 mm van de Ryujin. Verder zien we dan wel dat de radiator, als je dan kiest voor de 240mm-uiting, qua lengte en dikte hetzelfde is bij alle koelers.

Dat laat twee belangrijke elementen over in betrekking tot segmentering: ventilatoren en de pomp. Net zoals bij de ROG Strix LC-koelers krijg je ROG-fans meegeleverd. Deze hebben bij de TUF LC-reeks wel een ander design meegekregen. Het resultaat is fans die een lager toerental bieden - 2000 RPM in plaats van 2500 RPM bij ROG Strix -, maar daardoor wel een stillere werking beloven. In dit geval dan 29 dB, welgeteld 8 dB minder.

Tenslotte is er de pomp en die is voor het duo aan TUF Gaming LC-koelers eveneens vernieuwd. De cold plate is voorzien van een nieuw ontwerp en belooft daarbij betere prestaties. Zo lijkt de focus verschoven te zijn van koeling via agressieve fans naar een gebalanceerde aanpak. Hoe dat in de praktijk zal uitpakken, gaan we straks ondervinden. Alvorens we dat doen, werpen we een blik op de AIO zelf.

Het grijs/gele kleurenschema van TUF siert de doos van de TUF Gaming LC 240 RGB. Zelf vind ik de keuze voor geel als primaire kleur een gedurfde. Het doet TUF in ieder geval duidelijk onderscheiden van ASUS zelf én andere merken. Dan nog staat ons een typerende boodschap van ASUS te wachten in de doos. Namelijk een welkom in de wereld van de ‘Republic of Gamers’.

Uit de doos gegrepen, worden we begroet door het tweetal fans, de 240mm-radiator met de pomp en een pakketje met accessoires. Oh, en een handleiding natuurlijk. Die laatste mag natuurlijk niet ontbreken.

Het eerste onderdeel om te aanschouwen, is het duo aan nieuwe fans. Deze zijn voorzien van het beeldmerk van TUF en een aantal stijlvolle groeven aan de zijkant. Nou zijn er twee zaken die hier opvallen: het verrassend neutrale ontwerp en het gebruik van plastic in de hoeken. Die laatste wil zeggen dat de vibratiedempers van plastic zijn, in plaats van het gewoonlijke rubber. Dat zou in de praktijk invloed kunnen hebben op geluidsproductie.

In betrekking tot het ontwerp zelf ben ik nog aardig verrast. Niet zozeer positief, maar ook niet negatief. Zo ogen de fans niet verkeerd, maar ze hebben ook geen ontvallend ontwerp. Toegegeven, TUF in het geheel is geen opzichtig merk te noemen. In combinatie met een TUF-bordje wordt het duidelijk dat je een TUF-ecosysteem bezit, maar het schreeuwt dit ook niet van de daken. Dat kan ik eigenlijk wel waarderen.

Tussendoor kijken we naar de accessoires die ASUS bij de koeler levert. Opvallend zijn de meegeleverde splitters voor RGB-verlichting én de fans. Daar ben ik ontzettend blij mee, want kabelmanagement is bij AIO’s met RGB-verlichting al zo lastig. Verder zien we zaken zoals de Intel-backplate, AMD-ring en diverse bevestigingsmaterialen voorbij komen.

Het enige dat ontbreekt, is wat extra koelpasta en dat vind ik gewoon zonde. Zeker omdat dit bij goedkopere merken/AIO’s wél vaak mee wordt geleverd én omdat je voor deze koeler € 150,- neerlegt. Voor dat geld zou ik de mogelijkheid verwachten om de AIO een keer te verhuizen naar een nieuw systeem of een nieuwe processor (voorbeeld: Ryzen 5000).

In plaats daarvan ben je genoodzaakt om nieuwe koelpasta aan te schaffen. Toegegeven, dit kan ook weer voordelen met zich meebrengen. Daarnaast is er een groepje aan pc-gamers dat ongetwijfeld al extra koelpasta heeft liggen. Is het gebrek áán het einde van de wereld? Nee. Had ik het graag gezien? Ja, dat dan weer wel…

Dan komen we eindelijk aan bij de sterren van de show: de radiator én pomp. Ik moet direct zeggen dat ik een fan ben van de gesleeved tubes. Dit doet het geheel professioneel ogen en voegt toe aan het relatief subtiele thema van TUF. Op de radiator zelf heb ik verder niets aan te merken, dus laten we vooral doorgaan naar de pomp.

De pomp is ongetwijfeld het opvallendste onderdeel dankzij het zeshoekige ontwerp. Aan de voorkant zien we ‘TUF Gaming’ voorbij komen en bovenop zien we nogmaals het beeldmerk van TUF. Laatstgenoemde wordt verlicht door de geïntegreerde RGB-verlichting. Nou zou je allicht verwachten dat de strepen eveneens verlicht worden, maar dat is in de praktijk niet het geval.

Onder de pomp zien we de nieuwe cold plate. Deze wordt door ASUS vooraf voorzien van koelpasta. Daar is inherent niets mis mee, maar het gebrek aan extra koelpasta blijft een domper voor me. Afgezien van dat heb ik op de pomp en het blok niets aan te merken, dus laten we vooral doorstromen naar de montage van de koeler.

Direct gezegd; het monteren van de TUF Gaming LC 240 RGB is een fluitje van een cent. Vanwege het gebruik met een AMD-moederbord was ik vereist om de ring te veranderen naar de AM4-versie. Dit vereiste het eruit klikken van de initiële ring, zoals zichtbaar op de eerste foto. Daarna kon ik de Intel-ring verwijderen en de AMD-ring op zijn plaats brengen. Deze dient met de mounting loodrecht met de tubes te komen.

Het resultaat is een pomp/blok dat belachelijk eenvoudig te monteren valt - net als de Wraith Prism. Dit omdat er gebruik wordt gemaakt van AMD’s eigen mounting-systeem. Je hoeft dus niets te verwijderen of extra componenten te plaatsen. Dat was voor mij wel even wennen, gezien ik Intel-systemen gewend was die soms montagewerk vereisten dat gelijk kan staan aan een LEGO-pakket.

Uiteraard kunnen de fans niet ontbreken, maar nou was ik wel ‘vergeten’ om die als eerste te monteren. Uit luiigheid heb ik het moederbord maar op zijn kant gezet, want ik had geen zin om de pomp te verwijderen. En ja, zelfs ondanks de eenvoudige installatie. In ieder geval waren de fans binnen een mom van tijd op de radiator geschroefd.

Zoals ik al aangaf bij de specificaties doet ASUS enkele splitters meeleveren. Dit dus voor de fans én de RGB-verlichting. Zo kan je de RGB-verlichting van zowel de pomp als fans effectief op één kabel kwijt. Dan nog bezit een AIO met RGB-verlichting alsnog een spaghettiverzameling aan kabels, maar daar kom je nou eenmaal niet onder vandaan.

Hieronder is een overzicht van de hardware waarmee de koeler getest is;

Tussendoor een belangrijke disclaimer: de resultaten van de geteste koeler(s) kunnen variëren in de praktijk. Dit is mede afhankelijk van omgevingstemperatuur, airflow, gebruikte hardware, overklokinstellingen, et cetera. Voor het testen is getracht om zoveel als mogelijk variabelen te elimineren. Zo worden alle koelers getest in dezelfde omgevingstemperatuur van ongeveer 18 graden Celsius. Daarnaast zijn de tests uitgevoerd op een testbench in de blote lucht. In een behuizing met inadequate airflow kan een koeler soms oververhitten of minder goed presteren dan verwacht. Houd hier dus rekening mee bij aanschaf van één van de geteste koelers en het gebruik in eigen computer.

Tenslotte wordt bij alle koelers gebruik gemaakt van de koelpasta die door de fabrikant meegeleverd wordt. De aanbrenging en de hoeveelheid wordt zorgvuldig bekeken om de variabelen daarin tevens te elimineren. Daarnaast worden de fans in de PWM-modus gelaten en uiteindelijk getest op de maximaal beschikbare RPM. Op welke snelheid de fans roteren, wordt in de desbetreffende alinea’s gedeeld. Voor de PWM-modus en de maximale RPM worden dan ook twee aparte tabellen gehanteerd. Hierbij kan het zijn dat een fan door de hitte reeds komt te presteren op de maximale instelling, waardoor er tussen de tabellen weinig tot geen verandering te vinden is.

Gezien dit de eerste review is met mijn nieuwe test bench dien ik een aantal zaken te bespreken. Het eerste punt is in betrekking tot de beperkte vergelijking met andere koelers. Vooralsnog heb ik geen uitgebreide selectie kunnen testen met de Ryzen 7 3700X. Over de tijd heen zal daar ongetwijfeld verandering in komen. Voor nu zijn de tabellen beperkt tot de best presterende luchtkoeler van voorheen - de Zalman CNPS17X -, de standaard AMD Wraith Prism-koeler en in dit geval AIO-waterkoeling van be quiet! en natuurlijk ASUS.

Daarnaast heb ik voor het Ryzen-platform een nieuwe testmethode toegepast. Deze let niet alleen op temperatuur, middels een stresstest van Prime95, maar ook op Precision Boost. Zo noteer ik de all core-kloksnelheid die automatisch behaald wordt met de desbetreffende koelers. In de overgeklokte omgeving is de snelheid logischerwijs statisch en wordt enkel gekeken naar de temperatuur. Beide resultaten zijn verwerkt in desbetreffende tabellen.

In betrekking tot Ryzen zelf valt er het een en ander te bespreken als het gaat om overklokken. In mijn review van de TUF Gaming B550M-PLUS, ofwel het B550-platform, ging ik daar al dieper op in. Dit niet alleen als het gaat om Ryzen zelf, maar ook omtrent het doel dat ik met waterkoeling wil(de) behalen: een 4,4 GHz overklok op alle kernen. Dit omdat die snelheid de single core-boost betreft van de Ryzen 7 3700X. Om geen prestatieverlies in games, ofwel single threaded-applicaties mee te maken, is een dergelijke snelheid dus ‘benodigd’.

Benchmarks

Om de spanning er dan maar gelijk uit te halen - jammer, hè? -; de overklok van 4,4 GHz wist ik niet te behalen. Althans, deze snelheid was niet stabiel te krijgen voor Prime95. Met een voltage van 1,45 volt wist ik lichtere stresstesten, zoals degene van ClockTuner for Ryzen, wél te overleven. Echter was dat voltage niet realistisch voor dagelijks gebruik, dus besloot ik om de eerste snelheid te accepteren die Prime95 wél wist te overleven: 4,2 GHz. Een lichtelijke teleurstelling, maar ja, je kan de siliconenloterij niet altijd winnen.

In de idle-omgeving krijgen we alvast een voorproefje van de te verwachten prestaties. Zo zien we de AMD-koeler boven de 40 graden hangen in beide testomgevingen. De oplettende lezers zullen kijken naar de tabellen en allicht verbaasd opkijken. Waarom zijn de idle-temperaturen in de overgeklokte omgeving lager dan in de stock-omgeving? Heel simpel, volgens ClockTuner for Ryzen en Core Temp lag het automatische voltage tussen 1,450 en 1,475 volt. Voor de handmatige overklok wordt een voltage van ‘slechts’ 1,35 v gehanteerd en dat resulteert in een verminderde hitteproductie in de idle-omgeving.

Dat is overigens de reden dat ik voor deze review écht de tijd heb genomen. Dit om Ryzen − en specifiek de Zen 2-architectuur − goed te begrijpen. Daarnaast moet ik wel verduidelijken dat ik gebruik maak van de diverse verbeteringen die ASUS biedt op haar moederborden. Dat wil zeggen dat Precision Boost op ASUS-borden verder gaat en de snelheid langer doet aanhouden. Het resultaat is dan zichtbaar aan de idle-temperaturen en de voltages die ik zojuist aankaartte.

Waar het uiteindelijk om draait, zijn de resultaten met Prime95. Een half uur aan ‘Small FFTs’ laat duidelijk zien welke koelers bestand zijn tegen de verrassend hete Ryzen 7 3700X. Nou is Prime95 een gruwelijke stresstest, maar ik had oprecht niet verwacht dat de 90 graden aangetikt zou worden − zeker niet met de Zalman-uiting. Dat de Wraith Prism in de overklokomgeving volledig onderuit gaat, is dan weer niet verrassend te noemen…

In de stock-omgeving, al dan wel met de BIOS-verbeteringen van ASUS, zien we alle koelers de 80 graden ontstijgen. Op dat front zien we TUF en be quiet! tegenover elkaar staan en dat bracht een dubbelzijdig gevoel met zich mee. Enerzijds was ik onder de indruk van be quiet!, maar anderzijds vond ik wel dat de TUF LC 240 het gevecht moest winnen. Dit mede vanwege het hogere prijspunt van laatstgenoemde AIO.

Gelukkig zien we dat nog bewerkstelligd worden en dat in de overklokomgeving. Daar ligt het voltage van 1,35 volt hoger dan het automatische voltage in de stock-omgeving. Zodoende liggen de temperaturen ongeveer 5 tot 6 graden hoger voor de aftermarket-koelers. Zoals ik al aangaf, wist AMD’s Wraith Prism het niet uit te houden. Bij het bereiken van 97 graden − binnen 20 seconden overigens − was Prime95 onstabiel.

Om eventuele verschillen te demonstreren, wordt nog een tabel gehanteerd met de maximale fansnelheid die de koelers toelaten. Nou zal het direct opvallen dat er geen verschillen zijn, want met de behaalde temperaturen worden de koelers, ofwel fans al volledig opgejaagd. Dit mede omdat ik een agressieve fan-curve heb ingesteld in het BIOS. Gezien de resultaten zou ik een ‘bescheiden’ fan curve niet zomaar toepassen.

Anderzijds is Prime95 natuurlijk geen realistische belasting van de processor. In games − of tijdens de export van een videobestand − zal je eerder rond de 65 graden hangen. Dat wist ik zelf in ieder geval in de praktijk te ervaren. In beide gevallen had ik overigens geen last van de fans. Op 2000 RPM wisten deze wel wat geluid te produceren, maar niet storend of ‘whiny’. Daar valt met een fan curve desgewenst nog in te balanceren.

Tenslotte resteert de all core-snelheid die Precision Boost wist te behalen met de Ryzen 7 3700X en desbetreffende koelers. Zo zien we dat waterkoeling een snelheidswinst van bijna 100 MHz op alle kernen oplevert. Dat mag gerust een indrukwekkend resultaat genoemd worden. Toegegeven, de CPU is handmatig te klokken naar 4,2 GHz of zelfs 4,3 GHz − al is die laatste bij mij niet stabiel met Prime95. Je verliest dan wel de single core-boost tot 4,4 GHz en dat kan een klein verlies opleveren in bepaalde games.

Kijkende naar het hoofdonderwerp van vandaag, de TUF Gaming LC 240 RGB natuurlijk, dan weet ASUS dus een puike AIO-koeler te bieden. In de overgeklokte omgeving zagen we al de beste temperatuur voorbij komen en ook via Precision Boost krijgen we het beste resultaat. Toegegeven, het verschil met de goedkopere PURE LOOP 240mm is klein, maar je betaalt bij de TUF-versie ook voor de RGB-verlichting én software-ondersteuning. Daarover gesproken, laten we daar eens een blik op werpen.

Uiteraard kan een hoofdstukje omtrent de verlichting niet ontbreken. In het geval van deze koeler zien we implementatie van RGB op de pomp − in de vorm van het TUF Gaming-logo − en logischerwijs in de fans. Deze componenten zijn te synchroniseren via Armoury Crate, ofwel ASUS Aura Sync. Daarin tref je allerlei opties voor de verlichting aan, zoals je gewend bent van ASUS.

Hieronder zijn twee voorbeelden te zien, inclusief een close-up van de verlichting op de pomp. Wat mij betreft steelt de pomp écht de show als het gaat om de implementatie van de verlichting. Het beeldmerk van TUF staat centraal en oogt fraai met het gecombineerde TUF-bordje. Het is duidelijk te zien dat ASUS rekening heeft gehouden met het ontwerp in combinatie met haar eigen borden.

Al met al ben ik best tevreden over de ASUS TUF Gaming LC 240 RGB. Is het de meest uitzonderlijke koeler op de markt? Dat zeker niet. Betreft het één van de beter presterende uitingen? Daar kan ik een volmondig ‘ja’ op antwoorden. De overtreffing van de Zalman CNPS17X − de beste koeler op mijn voorgaande test bench − getuigt daar ongetwijfeld van. Maar ja, voor drie keer de prijs − welgeteld 150,- euro − mag dat ook wel.

Maar goed, voor dat geld krijg je meer dan alleen koeling. Zo komt de AIO met RGB-verlichting in de pomp en een tweetal RGB-fans. Daarnaast heb je uitgebreide software-ondersteuning, zodat je met diverse moederborden die verlichting kan besturen. Of het ontwerp zelf dan naar je smaak is, tja, daar valt over te praten. Als je geen TUF-thema behoeft, dan kan ik me voorstellen dat deze koeler minder aantrekkelijk oogt. In combinatie met mijn TUF-moederbordje vind ik het geheel wel gewoon een tof plaatje.

Uiteindelijk draait het om prestaties en op dat gebied stelt ASUS niet teleur. Niet alleen weet de AIO mijn 3700X in bedwang te houden; ook de geluidsproductie is niet al te gek. Op 2000 RPM waren de fans duidelijk te horen, maar niet op een vervelende manier. Met een minder agressieve fan curve valt het geluid iets terug te brengen en bezit je nog steeds uitstekende koeling. De prijs/prestatie-verhouding, afhankelijk van je liefde voor RGB én TUF, is dus niet verkeerd.

Dat wil niet zeggen dat ik geen kritiek kan delen met Asus. Zo vind ik het gebrek aan extra koelpasta wel vervelend. De koelpasta van te voren aangebracht op het CPU-blok is handig − en draagt mede bij aan het installatiegemak −, maar voor de prijs verwacht ik wel een extra tubetje. Daarnaast komt de RGB-verlichting zonder externe controller en werkt dus enkel via RGB-headers op moederborden. Dat is eerder een ’tip’ dan dat het kritiek is, maar wel iets om rekening mee te houden.

Uiteindelijk vind ik de toevoeging van deze AIO aan de line-up een geslaagde én terechte. Het uiterlijk zal allicht niet voor iedereen zijn, maar binnen het ecosysteem van TUF zijn toevoegingen zoals deze altijd welkom. Dat de prestaties van hoog niveau zijn helpt ook nog eens. Mocht je dus op zoek zijn naar een gepaste waterkoeling voor je TUF-systeempje, dan zit je voor € 150,- niet verkeerd bij de TUF Gaming LC 240 RGB.

Review: Scythe Mugen 5 TUF Gaming Alliance

• Productpagina

De TUF Gaming Alliance is geen onbekende te noemen binnen de hardwaremarkt. Dit merk, opgericht door ASUS, werkt samen met diverse fabrikanten om producten samen te brengen onder de huisstijl van TUF. Eerdere voorbeelden daarvan, die ik op de pijnbank heb gehad, zijn de Choten en Kotetsu Mark II van Scythe. In het zwart-gele smaakje wisten deze koelers prima te bevallen. Echter waren dit nog geen toppers op het gebied van CPU-koeling. Daarvoor moeten we kijken naar een andere koeler - de fameuze Mugen 5.

Dat is dan ook de variant die vandaag ter sprake is; de Mugen 5 TUF. Ten tijde van deze review is de koeler al een jaar beschikbaar op de markt. Nou hoeft dit niet weg te nemen van de potentie, al valt de prijs nog wel op. Zo kwam de koeler in de webshops terecht vanaf € 55,- en diezelfde prijs zien we nog steeds. Met de concurrentie die ondertussen beschikbaar is, waaronder de ID-Cooling SE-224-XT en Zalman CNPS17X die ik recentelijk heb besproken, wordt het een uitdaging voor de Mugen 5 TUF.

Gelukkig ben ik alsnog nieuwsgierig naar de prestaties, dus ik verheug me erop om daar naar te kijken. Bovendien komt de Mugen 5 in al-ler-lei vormen en uitingen, dus een toevoeging aan de TUF-familie oogt logisch. Daarmee hoort dit beestje de Choten en Kotetsu Mark II met gemak te ontstijgen. Zeker gezien de segmentering van die koelers in de normale line-up van Scythe. Laten we eens kijken tot hoeverre de Mugen 5 TUF erin slaagt om dit waar te maken.

Hieronder treffen we de specificaties aan;

Compatibiliteit

Wat de Mugen 5 bijzonder maakt, net zoals de Choten en Kotetsu Mark II, is de compatibiliteit met LGA 775 van Intel. Er zijn tegenwoordig niet veel koelers meer die dat platform nog ondersteunen. Hetzelfde geldt voor het rode kamp, waarbij er zelfs nog AM2 wordt ondersteund. Anderzijds is het een vreemde niche, want de TUF-varianten komen niet met een adapter voor ARGB-aansturing. Kortom, van de ARGB-features kan je op dergelijke platformen geen gebruik maken.

Verder verschilt de Mugen 5 TUF niet veel van andere Mugen 5-versies. Zo zien we dezelfde Kaxe Flex-fan van 1200 RPM, al dan wel in een zwart-geel smaakje. Ofwel, net zoals bij de TUF-uitingen van de Choten en Kotetsu Mark II. Het enige, echte verschil ligt in de toevoeging van een ARGB-cover op de toren. In combinatie met de ARGB-functionaliteit van de fan moet dit een toffe RGB-ervaring bieden. Tenminste, als je een modern platform in bezit hebt.

Alvorens we de Mugen op de pijnbank plaatsen, moet we deze eerst uitpakken. Het inmiddels bekende design van TUF siert de verpakking. Het eerste dat we aantreffen, is het doosje met accessoires. Hier moet ik mijn complimenten uitdelen, want de meegeleverde schroevendraaier is gemagnetiseerd. Verder zien we de handleiding en een backplate voor Intel-platformen. Oh, en een preview van de meegeleverde fan.

Het volledige lijstje met accessoires is uiteindelijk een flinke te noemen. Het mounting-systeem is vrijwel hetzelfde als dat van de eerdere TUF-koelers. Kortom, de installatie daarvan moet gemakkelijk zijn. Wat ik eveneens kan waarderen, is de toevoeging van extra fan clips. Mocht je een tweede fan op de koeler willen plaatsen voor een push/pull-configuratie, dan is dat dus mogelijk.

Over fans gesproken, hier kijken we ook wat uitgebreider naar de fan die meegeleverd wordt. Het betreft dus dezelfde zwart-gele Kaze Flex-fan als voorheen. Het design daarvan kan ik nog steeds waarderen en gaat ongetwijfeld goed samen met de ARGB-cover op de toren.

Uiteraard moeten we de toren zelf ook nog aanschouwen. Zoals we gewend zijn van de Mugen betreft het een flinke lamellenstapel. Qua design is er, voor zover mij bekend is, niets veranderd aan de heatsink. De enige toevoeging eraan mag de witte cover zijn, waarop we het logo van TUF Gaming Alliance aantreffen. Geen lelijk gezicht, maar voor 55,- euro had ik iets uitbundigers verwacht.

De reden dat ik dit aanhaal, is vanwege de extra, zwarte accenten die de TUF-uitingen van de Choten en Kotetsu Mark II meekregen. Het zijn kleine details die het gevoel mee kunnen geven dat er sprake is van een nieuwe of bijzondere versie van een koeler. Bij de Mugen 5 zien we dus aan de heatsink, of het uiterlijk ervan, vrijwel niets veranderd. Een tikkeltje jammer.

Tenslotte een blik op de koeler met daarop gemonteerd de ventilator. In eerste instantie is het een fraai plaatje te noemen. Toch mis ik, ten opzichte van andere TUF-koelers, wat zwart-gele accenten. Of in ieder geval een fraaier design. Bij de Mugen 5 TUF heb ik eerder het idee dat de standaardtoren is gepakt, met daarop “geplakt" een cover en een TUF-fan.

Over de montage valt weinig te zeggen. Althans, dat is in een goede zin. Zo zien we vrijwel identieke mounting als bij andere TUF-koelers. Dit resulteert wat mij betreft in een eenvoudig te installeren koelertje. Het is alleen belangrijk om bij de Intel-backplate de sticker niet te vergeten. Die dient namelijk als een afstandshouder.

Hieronder is een overzicht van de hardware waarmee de koeler getest is;

Tussendoor een belangrijke disclaimer: de resultaten van de geteste koeler(s) kunnen variëren in de praktijk. Dit is mede afhankelijk van omgevingstemperatuur, airflow, gebruikte hardware, overklokinstellingen, et cetera. Voor het testen is getracht om zoveel als mogelijk variabelen te elimineren. Zo worden alle koelers getest in dezelfde omgevingstemperatuur van ongeveer 18 graden Celsius. Daarnaast zijn de tests uitgevoerd op een testbench in de blote lucht. In een behuizing met inadequate airflow kan een koeler soms oververhitten of minder goed presteren dan verwacht. Houd hier dus rekening mee bij aanschaf van één van de geteste koelers en het gebruik in eigen computer.

Tenslotte wordt bij alle koelers gebruik gemaakt van de koelpasta die door de fabrikant meegeleverd wordt. De aanbrenging en de hoeveelheid wordt zorgvuldig bekeken om de variabelen daarin tevens te elimineren. Daarnaast worden de fans in de PWM-modus gelaten en uiteindelijk getest op de maximaal beschikbare RPM. Op welke snelheid de fans roteren, wordt in de desbetreffende alinea’s gedeeld. Voor de PWM-modus en de maximale RPM worden dan ook twee aparte tabellen gehanteerd. Hierbij kan het zijn dat een fan door de hitte reeds komt te presteren op de maximale instelling, waardoor er tussen de tabellen weinig tot geen verandering te vinden is.

Uiteraard kan je altijd terecht voor meer informatie of vragen omtrent de geteste koeler(s) en de methodes die daarvoor zijn toegepast. Tijd om nu te kijken naar de geworven resultaten.

Om te beginnen, kijken we als eerste bij de idle-temperaturen van de Mugen 5 TUF. Deze voorspellen vrij weinig, maar kunnen een indicator zijn van mogelijke prestaties. Hierbij moet ik wel opmerken dat er meerdere Windows 10-updates zijn geweest sinds mijn laatste reeks aan koelerreviews. Daardoor kunnen de idle-temperaturen anders ogen dan gewoonlijk. Echter moet dit in de stresstestomgeving geen verschil maken.

Dan is het eindelijk tijd om de welbekende kracht van de Mugen 5 in actie te zien, toch? Kijkende naar de grafieken, dan gebeurt er eigenlijk iets schrikbarends. De Mugen 5 TUF weet de Kotetsu Mark II met slechts een aantal graden te ontstijgen. Een lager resultaat dan we anderzijds van het beestje gewend zijn. Wat is hier precies aan de hand?

De eerste, potentiële boosdoener is de 1200RPM-fan. Dat toerental ligt een stuk lager dan we gewend zijn van torenkoelers. Anderzijds valt deze specificatie in lijn met andere Mugen 5-uitingen. Zo hebben bijna alle andere versies een 1200RPM-Kaze Flex-fan. De enige uitzondering hierop is de Mugen 5 ARGB Plus, met twee 1500RPM-fans, die eerder dit jaar is verschenen.

Waar ik mijn vermoedens dan naartoe richt, is de ARGB-cover. Zo heb ik getracht om deze te verwijderen om een alternatieve test uit te voeren. Uit angst voor schade heb ik dat niet geforceerd. Als ik echter moet gissen, dan denk ik dat de cover een negatieve impact heeft op prestaties en de 1200RPM-fan dit niet kan bijbenen. Maar ja, dat kan ik dus niet officieel bevestigen.

Anderzijds, als we toch open en eerlijk spreken, dan ben ik het überhaupt niet eens met de meegeleverde fan. We praten hier over de Mugen, een massieve torenkoeler. Het voelt voor mij aan alsof je een 1-cilindermotor plaatst in het chassis van een Harley Davidson Dyna. Ofwel, een 1200RPM-fan acht ik voor een koeler van dit formaat niet optimaal.

Uiteraard wilde ik de eerder behaalde resultaten nog wel verifiëren. Dit niet alleen vanwege verwachtingen, maar een fout in de testmethode kan zich nog weleens voordoen. Toch zien we bij de onderstaande resultaten hetzelfde patroon. Nou zijn de prestaties niet slecht te noemen, aangezien deze ongeveer gelijk staat aan de Hyper 212 RGB Black Edition.

Echter valt er dan het een en ander te beargumenteren ten voordele van de Hyper 212. Die is al veel langer uit, bijna twee tientjes goedkoper en komt subjectief bekeken met een fraaier design. Of het nou vergeleken is met concurrentie of andere TUF-koelers; de Mugen 5 TUF stelt wat mij betreft toch echt teleur. Tenminste, als we dus enkel kijken naar de prestaties.

Waar ik dan wél lovend over kan zijn, is de stille werking van de koeler. Zo zal je op geen enkel moment last ervaren van de Mugen 5 TUF. Met een volledige focus op stilte en een voorkeur voor TUF, haar kleurenschema en een liefde voor Mugen, tja, dan valt er allicht een reden te vormen voor de aanschaf van deze koeler. Anders kan je wat mij betreft goedkoper en/of beter terecht.

De Scythe Mugen 5 TUF Gaming Alliance, wat een naam overigens, is een pittige koeler om te reviewen. De reputatie van de normale uiting is welbekend en de Mugen 5 hóórt een topper te zijn. Echter is aan de resultaten te zien dat de koeler tegenvalt. Dit is niet zozeer te verwijten aan de koeler zelf. Wat mij betreft ligt het euvel bij de combinatie van de fan en ARGB-cover. Officieel kan ik dat niet bevestigen, maar het vermoeden is er wel.

Nou resulteert de 1200RPM-fan wel een in volledig stille werking van de koeler. Kortom, inleverend op stilte, zou je met een snellere of tweede fan betere resultaten kunnen behalen. Maar ja, dan wordt de effectieve prijs van de Mugen 5 TUF te hoog. Zelfs een jaar na dato is deze nog steeds in webshops te vinden voor € 55,- en dat is geen aantrekkelijke prijs. Zeker gezien de concurrentie, die betere prestaties of een fraaier design kan leveren voor hetzelfde of zelfs minder geld.

Uiteindelijk vind ik het dus lastig om de TUF-editie van de Mugen 5 aan te bevelen. Zo is het nota bene een flinke koeler qua formaat. Ten opzichte van een Kotetsu Mark II, die véél kleiner en goedkoper is, vind ik de extra ruimte, én het gewicht op je moederbord, het niet waard. Daarnaast is het design, ondanks het kleurenschema en de ARGB-cover, niet indrukwekkend. Voor meer dan € 50,- had ik meer “oompf" verwacht en een krachtigere ventilator.

Als je toch nog een Mugen 5 in je systeem wenst te plaatsen, dan kan je beter terecht bij één van de modernere uitvoeringen. Goede voorbeelden daarvan zijn de Mugen 5 RGB Edition en Mugen 5 ARGB Plus. Laatstgenoemde komt tevens met ARGB en daarbovenop twee 1500RPM-fans; dat voor ongeveer € 15,- meer. Zelfs ten opzichte van de TUF-edities van de Choten en Kotetsu Mark II vind ik de Mugen 5 TUF de moeite niet waard. Kortom, volgende keer beter.

Review: Cooler Master MasterAir MA620M

• Productpagina

De MasterAir MA620M is een high-end CPU-luchtkoeler van Cooler Master. Geïnspireerd op de Wraith Ripper die destijds uitkwam met de 2000-series aan AMD Threadripper processors. De MA620M doorstaat wat veranderingen en is daarmee niet een directe kopie van de Wraith Ripper uit 2018.

De MA620M is iets compacter, maar blijft in theorie een forse CPU-koeler, in de basis heeft het ontwerp zes heatpipes samen met twee torens. In het midden van de dubbele torens zit een enkele SF120R 120mm-ventilator met een PWM/4-pin aansluiting. Op de top cover maakt Cooler Master gebruik van ARGB, mooie bijkomstigheid is de meegeleverde controller, mocht je geen ARGB-connector hebben op je moederbord.

De MA620M gaat op het moment van schrijven voor circa 87 euro over de digitale toonbank. Met deze prijs bevindt de MA620M zich in het straatje van de NH-D15 van Noctua. Ik ben benieuwd of de MA620M het kan opboksen tegen CPU-koelers zoals de NH-D15, Dark Rock Pro 4 en de Scythe Mugen 5 modellen.

Een overzicht van de specificaties:

De twee torens tellen ieder een totaal van 55 aluminium koelvinnen. De zes heatpipes zijn gelijkmatig verdeeld over de base plate, dit is het contactpunt waar de CPU-koeler contact maakt met de processor. De zes heatpipes zijn onderdeel van het totaalontwerp, deze splitsen zich namelijk op in twee groepen van ieder drie heatpipes per koeltoren. Uniformiteit is van groot belang, zodat de warmteoverdracht per toren gelijk is.

De MA620M maakt gebruikt van een ‘easy mounting systeem’, aldus Cooler Master. De MA620M heeft twee schroeven met een verlengd schroefdraad, deze zijn verzonken in de top cover en zakken met het schroefdraad door de koeltorens tot onderaan het ontwerp. In theorie zou montage enkel bestaan uit voorbereidingen op het moederbord, koelpasta, plaatsen en aandraaien, of dit in de praktijk zo gebruiksvriendelijk is, lees je in het hoofdstuk monteren.

Mijn gevoel zegt dat de visie van Cooler Master met de MA620M als volgt is: prestaties met behoud van design. Volledig in het zwart opgetrokken met een fancy top cover met geïntegreerde RGB-verlichting. Het Cooler Master logo en omlijningen lichten kleurrijk op tijdens gebruik. De vrijwel niet zichtbare SF120R-fan heeft een snelheid van 650 RPM oplopend tot 2000 RPM.

De MA620M komt in een forse verpakking. Binnenin is de CPU-koeler beschermd met verpakkingsschuim, de accessoires zijn apart verpakt, bestaande uit een installatiehandleiding voor het Intel en AMD platform, bijpassende montageaccessoires, een tube koelpasta, een RGB/ARGB kabel- adapter voor op het moederbord en de ARGB-controller met bijhorende voedingskabel.

In het hoofdstuk de specificaties had ik het over de visie van de MA620M. Hands-on voelt de CPU-koeler als een deftig stukje ontwerp aan, het roept niet zozeer Noctua NH-D15 design gevoelens op, wel weet de MA620M zich goed te differentiëren, dit deed Cooler Master lang geleden al met de V6, V8 en V10 CPU-koelers. Vooral de V10 vond ik destijds een geweldige ‘wow-factor’ hebben. Het differentiëren zit hem vooral in het inbouwen van de 120mm-fan tussen twee koeltorens en het optisch verbergen van deze fan. De MA620M doet mij net als de ‘V CPU-koelers’ denken aan een automotor, alles zit op zijn plek onder één motorkap. Verschil met de MA620M en verouderde ‘V-serie CPU-koelers’ is dat deze goed bij de tijd is met zijn ARGB opties.

Los van het feit dat ik benieuwd ben naar de koelprestaties van de MA620M, mag de MA620M er qua ontwerp zijn, in handen voelt dit stukje hardware hoogwaardig aan, de glossy afwerking is normaliter iets wat mij niet zo trekt op CPU-koelers, mede door de aantrekkingskracht van stof op het oppervlak zelf. Toch misstaat het de MA620M niet.

De zes heatpipes zijn onderdaan de CPU-koeler goed zichtbaar samen met de verlengde schroeven voor montage. De base plate heeft een koperen afwerking. Cooler Master duidt de airflow aan met een sticker. Het is mogelijk om airflow van richting te veranderen, wel vereist dit volledige demontage van de MA620M.

Montageproces zou dankzij het ‘easy mounting systeem’ eenvoudig moeten zijn. Voor zowel het Intel en AMD platform levert Cooler Master een backplate mee, veelal verkiezen fabrikanten op het AM4 platform de backplate (montageplaat) van het moederbord zelf. De enkele backplate is inzetbaar voor het Intel en AMD platform, in de installatiehandleiding is zichtbaar op welke positie de borgschroeven moeten, deze duw je vast op de poten van de backplate en borg je met de plastic bevestigingsclips. Hieronder zij de benodigde montagematerialen zichtbaar voor het AM4 platform.

Met de backplate op zijn plaats, schroef je de afstandshulzen op de borgschroeven. Gevolgd door de metalen montagebeugels die je daarna borgt met de duimschroeven. Mijn advies is om deze met een schroevendraaier nog een slagje te geven.

De laatste stap bestaat uit het aanbrengen van koelpasta samen met de MA620M. Met de MA620M op de processor is het enkel nog uitlijnen op de montagebeugels en aandraaien. Ik heb de schroeven bovenop de top cover geleidelijk aangedraaid voor een gelijke drukverdeling. Het eindresultaat? Een heerlijk fors blok. Niet te vergeten: de MA620M heeft onder zijn koeltoren 67 mm aan ruimte voor hoog-profiel werkgeheugen.

RGB-verlichting mag niet ontbreken. De MA620M is dankzij zijn diffuser rijk aan kleur en felheid. De meegeleverde controller geniet mijn voorkeur. De verlichtingseffecten voldoen, in mij geval gebruik ik altijd een regenboog of kleurovergang verlichtingseffect. Voor voeding vraagt de controller een enkele SATA-aansluiting. De controller is voorzien van een magneetje voor montage op bijvoorbeeld je behuizing.

Hieronder een overzicht van de Test Bench met de aanwezige hardware.

Belangrijk is om te vermelden dat de prestaties kunnen verschillen in de praktijk. Denk hierbij aan variabelen als de kamertemperatuur, luchtverplaatsing (airflow) in je systeem, de gebruikte chip- processor en de instellingen als het om voltages gaat. Het resultaat kan ook per moederbord verschillen als je gebruik maakt van het automatisch overklokken van je systeem. Ieder moederbord pakt zijn pre-set voltages vanuit de BIOS, wat een groot verschil kan maken. De testen zijn zo zorgvuldig mogelijk afgenomen in een ruimte van 17 - 18 graden Celsius. De testen zijn zo praktisch mogelijk ingericht met de beschikbare middelen. Er is geen sprake van extra luchtverplaatsing door andere fans, het systeem bevindt zich in een open ruimte op de test bench.

Standaard maak ik gebruik van de MasterGel Pro koelpasta van Cooler Master. De load testen worden uitgevoerd met Prime95 op de instelling small fft’s. Ik probeer zoveel mogelijk continuïteit te houden tijdens het testen, de manier van koelpasta aanbrengen en meerdere CPU-koelers achter elkaar te testen, wanneer ik er meerdere tot mijn beschikking heb. Standaard draai ik alle koelers op PWM, als er in de tabel staat aangegeven ‘MAX RPM’ wil dit zeggen dat de ventilator op zijn maximale snelheid draait. In de bijhorende alinea’s is vermeldt om welke snelheid dit gaat.

Het aerodynamische blok van Cooler Master bevindt zich redelijk in lijn met CPU-koelers met een enkele 120mm-fan. De MA620M heeft een enkele 120mm-fan oplopend tot 2000 RPM. Prestaties onder idle zijn vergelijkbaar met de Scythe Mugen 5 RGB Edition en de Scythe Fuma 2, zowel stock met de AMD Ryzen 7 1700X als een op overklok van 4GHz.

Prestaties onder load vertellen ons meer. Hier trekt de MA620M gelijk op met de Scythe Mugen 5 RGB Edition. De MA620P (volgens mij dient de P voor performance) scoort nipt beter dan de MA620M, met twee fans op de MA620P vind ik het een degelijke prestatie van de MA620M. Prestaties zijn van goed niveau. Eerlijk gezegd ik meer verwacht, gezien het feit dat deze CPU-koeler in een groter formaat eerder uitkwam voor de Threadripper processors onder de naam Wraith Ripper. Desondanks presteert de MA620M prima met een enkele 120mm-fan.

Onder volledige load zien we weinig verschillen. De MA620M produceert wat meer geluid dan de Scythe Mugen 5 RGB Edition. Op de open test bench is dit beter hoorbaar, in een behuizing is het mogelijk te verwaarlozen. Door het gesloten ontwerp ‘slokt’ de MA620M lucht op, iets wat zich beter kenmerkt bij deze CPU-koeler. Hierdoor klinkt de geluidsproductie een klein beetje anders en valt deze mogelijk eerder op.

De Cooler Master MA620M is een forse CPU-koeler, die desondanks zijn forse formaat een stealthy uitstraling heeft. Het authentieke beeld van een fors blok aan aluminium, denkende aan de Scythe Ninja 5 en Fuma 2 is niet aan de orde, met de MA620M krijg je minimalistische stijl met een chique randje aan RGB-verlichting.

Het uiterlijk van de MA620M is iets wat er gewoon mag zijn. Samen met de bouwkwaliteit is de MA620M een pracht blok, volledig opgetrokken in het zwart van aluminium koelvinnen tot de heatpipes, dit maakt de MA620M een pracht kandidaat voor diverse builds. Het ‘easy mounting systeem’ vereist weinig inspanning om de MA620M te monteren, positief! Het gereedmaken van de backplate kost het meeste aan tijd, waarna het plaatsen en aandraaien kinderspel is, het aandraaien van de schroeven kan gelijkmatig voor een nette spreiding en druk op de processor.

Het aandeel ARGB-verlichting is goed uitgevoerd. De top cover straalt vol en fel. Met een directe ARGB/3-pin connector op de MA620M zelf, kan je deze direct aansluiten op het moederbord. Cooler Master levert een verlengkabel mee voor diverse moederborden, gespecificeerd op merk/fabrikant. Iets waar ik persoonlijk tevreden mee ben is de controller, deze is magnetisch en monteer je eenvoudig in of op de behuizing. De besturing van verlichtingseffecten gaat met een druk op de knop, easy as that. Cooler Master levert voldoende verlichtingseffecten mee, in mijn ogen zijn de belangrijkste verlichtingseffecten waaronder regenboog en kleurovergang aanwezig op de controller.

Koelprestaties zijn van goed niveau. Ik had eerlijk gezegd nog nét wat meer verwacht, wel moet ik waakzaam blijven als ik de MA620M vergelijk met de be quiet! Dark Rock Pro 4, de Noctua NH-D15 (AM4 versie en chromax.black), de Scythe Fuma 2 en Scythe Ninja 5, dit zijn allemaal CPU-koelers met twee 120 tot 140mm-fans versus de enkele 120mm-fan op de MA620M. Prestaties van de bovengenoemde CPU-koelers zijn 3 tot 4 graden koeler, wat in de praktijk met een extra fan niet zo vreemd is. Daarbij kiest Cooler Master met de MA620M voor een gesloten ontwerp, waardoor de CPU-koeler er minimalistisch uitziet. De MA620M levert identieke prestaties op mijn AM4 platform als de Scythe Mugen 5 RGB Edition, dit betreft ook een CPU-koeler met een enkele 120mm-fan. De MA620M produceert wat meer geluid dan de Scythe Mugen 5 RGB Edition, gezien het simpele feit dat de fan tot 2000 RPM oploopt versus de 1200 RPM van de Mugen 5 RGB Edition. Technisch gezien is de Mugen 5 RGB Edition efficiënter dan de MA620M en een klein beetje stiller. De MA620M klinkt niet storend en zal in een dichte behuizing minder opvallen als het om geluid gaat.

Met een prijs van circa 87 euro kun je een vergelijkbare of goedkopere CPU-koeler aanschaffen die beter presteert, voorbeelden hiervan zijn de Noctua NH-D15, Dark Rock Pro 4 en de Scythe Ninja 5. Met de Scythe CPU-koeler ben je een stuk goedkoper uit, maar lever je wel in op bouwkwaliteit, afwerking en de stijl die de MA620M te bieden heeft. Voor de Noctua NH-D15 en Dark Rock Pro 4 is dit een ander verhaal, beide CPU-koelers acht ik als top-tier met een nette uitstraling en een goede bouwkwaliteit, grootste verschil zit hem in het ontwerp en de styling daarvan. De MA620M oogt in harmonie als een krachtige V6 3.0 Jaguar S-Type motor, alle onderdelen zitten netjes onder de ARGB-motorkap en presteren met een enkele 120mm-fan prima. De combinatie zit hem vooral in de volgende punten; degelijke prestaties, een geweldige bouwkwaliteit, mooie ARGB-verlichting en dat alles met een stealthy look. Trekt de MA620M je aandacht en zie je het aerodynamische ontwerp zitten, dan is de MA620M oprecht een pracht keuze voor je huidige of toekomstige build.

Review: Scythe Mugen 5 ARGB Plus + RGB Edition & Scythe Big Shuriken 3 RGB

• Productpagina: Scythe Mugen 5 ARGB Plus
• Productpagina: Scythe Mugen 5 RGB Edition
• Productpagina: Scythe Big Shuriken 3 RGB

Scythe heeft sinds kort het landschap van RGB gevonden en voorziet bestaande CPU-koelers/revisies met het kleurrijke goedje. De Scythe Mugen 5 wordt omgedoopt met Skittles “taste the rainbow" naar de Scythe Mugen 5 RGB Edition. Als dat nog niet voldoet aan je verwachtingen kun je ook nog aan de slag met de Scythe Mugen 5 ARGB Plus, deze versie heeft een extra ARGB-fan samen met een geïllumineerde ARGB top-cover.

Ook maken we kennis met een nieuwe generatie van de Big Shuriken series, de Scythe Big Shuriken 3. Bekend uit het portfolio van Scythe als een low-profile CPU-koeler met asymmetrisch ontwerp. Doel hiervan is betere ondersteuning voor heatsinks en werkgeheugen. Op het moment van schrijven kost de Scythe Mugen 5 ARGB Plus circa 69 euro, de Scythe Mugen 5 RGB Edition circa 58 euro en de Scythe Big Shuriken 3 RGB circa 46 euro.

De ARGB Plus versie is de meest uitgebreide variant van de Mugen 5 series tot vandaag de dag. Met ARGB is er sprake van adresseerbare RGB-verlichting om het lichtfeest nog beter te kunnen finetunen.

De ARGB Plus variant is voorzien van twee Kaze Flex 120 ARGB PWM ventilatoren. Op zijn laagst draaien deze op 300 RPM en lopen maximaal op tot 1500 RPM. De Kaze Flex 120 ARGB PWM heeft één 4-pin (PWM connector) en een 3-pin ARGB connector. De koeltoren zelf is voorzien van één 3-pin ARGB connector voor de aansturing van de geïntegreerde verlichting in de top-cover.

Met de ARGB Plus levert Scythe een ARGB Controller mee. Beter bekend als de ACT-1000L. De controller is een mooie oplossing mits je geen 3-pin/ARGB connectoren op je moederbord hebt. De controller is voorzien van 14 verlichtingseffecten en 5 standen om de snelheid van de twee ventilatoren te bepalen. Besturing gaat middels een knopje op de controller. Voor voeding vraagt de controller één enkele SATA-aansluiting. Handig om te weten: de controller is magnetisch en daarmee eenvoudig op of in je behuizing te plaatsen.

Bij de Scythe Mugen 5 RGB Edition kies je voor één fan minder met standaard RGB-verlichting. Verlichting gaat hier niet middels een 3-pin connector (ARGB), maar met een 4-pin RGB connector. Net als de ARGB variant gaat de RGB Edition samen met RGB systemen zoals Asus Aura Sync, ASRock RGB LED, MSI Mystic Light Sync en Gigabyte RGB Fusion.

Wederom komen we een Kaze Flex 120 tegen, maar ditmaal de RGB-versie. Op zijn laagste draait deze op 300 RPM oplopend tot een maximale snelheid van 1200 RPM, wat een verschil is van 300 RPM minder op zijn hoogste stand dan de Scythe Mugen 5 ARGB Plus. De Scythe Mugen 5 RGB Edition staat ook wel bekend als de Mugen 5 Black RGB Edition. De CPU-koeler heeft zijn naam te danken aan een zwarte afwerking op de top-cover.

Het gewicht van de RGB editie is 890 gram en gaat net als de opvolgende CPU-koeler uit van een asymmetrisch ontwerp voor betere hardware ondersteuning. Hetzelfde geldt voor de ARGB Plus versie, deze CPU-koeler heeft ook een asymmetrisch ontwerp. De ARGB Plus is met 1060 gram wel wat zwaarder, wat voornamelijk komt door de tweede Kaze Flex 120 ventilator.

De Scythe Big Shuriken 3 RGB neem ik mee als ‘totaal Scythe RGB review’. Met een hoogte van maar 69 centimeter en een asymmetrisch ontwerp moet dit een vriend zijn voor je ITX of HTPC systeem. Waar Scythe-kennende de focus legt op koelprestaties.

De Big Shuriken 3 RGB heeft een Scythe Kaze Flex 120 Slim RGB PWM ventilator. De ventilator draait op zijn laagste stand 300 RPM oplopend tot maximaal 1800 RPM. RGB gaat middels een 4-pin connector. Het monteren van de Scythe Big Shuriken 3 RGB zou eenvoudiger moeten zijn. De ventilator kan op zijn plek blijven wanneer je het blok met een schroevendraaier vastdraait op de brackets. Uiteraard een puntje waar we naar kijken tijdens het monteren.

Met het uitpak avontuur van start maak je kennis met de drie CPU-koelers. We gaan van start met het uitpakken. Als het om verpakkingsformaat gaat is de Scythe Mugen 5 ARGB Plus het grootste. De extra ventilator en verhoogde top-cover zorgen hiervoor.

De verpakkingsinhoud van de Scythe Mugen 5 ARGB Plus bestaat uit een gebruikershandleiding, diverse bevestigingsaccessoires voor diverse Intel en AMD platformen, een tube koelpasta, een 4-pin y-splitter en een persoonlijke favoriet een magnetische schroevendraaier.

De meegeleverde ARGB controller (ACT-1000L) is voorzien van de benodigde bekabeling. Zo sluit je de controller aan op een SATA-aansluiting voor de voeding en n de CPU-koeler en twee ventilators middels de PWM en 4-pin ARGB connectoren. Besturing gaat middels een knopje, tevens brandt er een groenlampje ter indicatie van power on. De twee ventilators zitten los in de verpakking, deze bevestig je op de CPU-koeler met de meegeleverde ventilatorclips.

De CPU-koeler is een Scythe Mugen 5 Rev. B blok. Dit maken de Mugen 5 ARGB Plus en RGB Edition een Rev. B (technische gezien), maar dan met ARGB en RGB verlichting. De ARGB Plus doorstaat de meeste veranderingen met zijn top-cover, terwijl de RGB Edition een zwarte afwerking heeft en een RGB ventilator t.o.v. van de Mugen 5 Rev. B.

Dit maken de ARGB Plus en RGB Edition veel van hetzelfde. Wat ik ook in de inleiding van mijn review direct duidelijk wilde maken; Scythe heeft het RGB licht gezien. Overigens ben ik er niet op tegen, de Mugen series hebben namelijk een respectabele naam opgebouwd. Grootste verandering op de ARGB Plus? Een top-cover met 3-pin connector die opgloeit met ARGB wanneer aangesloten. Persoonlijk oogt de RGB Edition strakker.

Dit brengt mij al snel bij de Mugen 5 RGB Edition. De verpakkingsinhoud is vergelijkbaar aan dat van de Scythe Mugen 5 ARGB Plus. Enkel dat de controller ontbreekt en dat de RGB Edition geleverd wordt met één ventilator. Zoals ik al aangaf, de RGB Edition vind ik siervoller als het om de top-cover gaat. Bij de ARGB Plus is dit wat meer plastic fantastic, wat mij minder aanspreekt. Wederom het asymmetrische ontwerp met 6 heatpipes.

De Scythe Big Shuriken 3 RGB doet het net wat anders dan bovenstaande CPU-koelers, voornamelijk de low-profile toepasbaarheid speelt hier een grote rol. Verpakkingsinhoud bestaat uit een handleiding, diverse bevestigingsaccessoires en een tube koelpasta. De Mugen 5 ARGB Plus en RGB Edition worden standaard geleverd met magnetische schroevendraaier. Montage verlangt namelijk een langere schroevendraaier. De Big Shuriken 3 RGB kan met een normale schroevendraaier gemonteerd worden.

De Big Shuriken 3 RGB oogt deftig compact. De zwarte afwerking met het Scythe logo maakt het totaalplaatje wat eleganter. Het asymmetrische ontwerp waardeer ik bij deze CPU-koeler nog meer dan bij de Mugen’s. De totaliteit van het ontwerp zonder “fan clips", maar direct een ventilator bovenop de heatsink zelf en dan centraal op je socket/moederbord… Lekker! Het bedekt de heatsinks en voorziet de VRM’s van verse lucht.

Eerlijk is eerlijk: ik vind de onderkant nog mooier. Opgebouwd uit een totaal van 5 heatpipes, afwerking van de materialen is prima. De heatsink-vinnen zijn wel wat scherp.

Het hoofdstuk monteren is een vrij eenvoudig hoofdstuk. Laat ik het zo zeggen: in het geval van de besproken CPU-koelers gaat montage eenvoudig. Het H.P.M.S. III montage systeem van Scythe maakt monteren een fluitje van een cent. Ik monteer de CPU-koelers op het AM4 platform. Zowel de Scythe Mugen 5 ARGB Plus, RGB Edition en Big Shuriken 3 RGB maken gebruik van de standaard- meegeleverde backplate van je AM4 moederbord.

Het proces? De standaard AM4 brackets gedemonteerd met enkel de AM4 backplate op zijn plaats. Vervolgens maak je gebruik van de meegeleverde accessoires. Je plaatst de afstandbusjes, schroeven er doorheen, de metalen brackets/bevestiging clips op hun plaats en aanschroeven maar.

Ik begin met de Scythe Mugen 5 ARGB Plus. Op de onderstaande foto’s het montageproces. De standaard AM4 backplate op zijn plaats, afstandbusjes op de schroefuitsparingen, metalen brackets uitlijnen en aanschroeven. Dit is de basis voor je montage. Van links naar rechts het resultaat.

De CPU-koelers zijn alle drie voorzien van een bevestigingsklem met twee schroeven. Nu is het enkel een dot koelpasta en aandraaien. Bij de Mugen’s gaat dit door de twee uitsparingen bovenaan de top-cover. Je maakt voor montage gebruik van de meegeleverde schroevendraaier.

Hetzelfde geldt voor de Scythe Mugen 5 RGB Edition. Montage met H.P.M.S III is pure eenvoud.

Wederom krijgt de Big Shuriken 3 RGB een eigen deel. De afstandbusjes zijn net wat anders, maar het proces blijft exact hetzelfde als het om monteren gaat. Backplate, gevolgd door de afstandbusjes, metalen plaatjes erop en aanschroeven.

Hieronder een overzicht van de Test Bench met de aanwezige hardware.

Belangrijk is om te vermelden dat de prestaties kunnen verschillen in de praktijk. Denk hierbij aan variabelen als de kamertemperatuur, luchtverplaatsing (airflow) in je systeem, de gebruikte chip- processor en de instellingen als het om voltages gaat. Het resultaat kan ook per moederbord verschillen als je gebruik maakt van het automatisch overklokken van je systeem. Ieder moederbord pakt zijn pre-set voltages vanuit de BIOS, wat een groot verschil kan maken. De testen zijn zo zorgvuldig mogelijk afgenomen in een ruimte van 17 - 18 graden Celsius. De testen zijn zo praktisch mogelijk ingericht met de beschikbare middelen. Er is geen sprake van extra luchtverplaatsing door andere fans, het systeem bevindt zich in een open ruimte op de test bench.

Standaard maak ik gebruik van de MasterGel Pro koelpasta van Cooler Master. De load testen worden uitgevoerd met Prime95 op de instelling small fft’s. Ik probeer zoveel mogelijk continuïteit te houden tijdens het testen, de manier van koelpasta aanbrengen en meerdere CPU-koelers achter elkaar te testen, wanneer ik er meerdere tot mijn beschikking heb. Standaard draai ik alle koelers op PWM, als er in de tabel staat aangegeven ‘MAX RPM’ wil dit zeggen dat de ventilator op zijn maximale snelheid draait. In de bijhorende alinea’s is vermeldt om welke snelheid dit gaat.

De Mugen series hebben een goede reputatie als het koelprestaties gaat. Vooral het prijs-prestatieniveau bij deze fabrikant is vaak op orde, iets waar Scythe bij mij bekend om staat. Nu Scythe aan de haal gaat met RGB, maakt dit de CPU-koelers wat duurder. Zo is de Scythe Mugen 5 Rev. B voor circa 45 euro beschikbaar. De Scythe Mugen 5 RGB Edition is 58 euro, dit maakt de CPU-koeler 13 euro duurder dan de Rev. B. De ARGB Plus editie is circa 69 euro, dit maakt de CPU-koeler 24 euro dan de Rev. B. In theorie (de technische aspecten) hebben we het over dezelfde CPU-koeler. Hiermee bedoel ik fysiek het aluminium koelblok met zes heatpipes.

De toevoeging van RGB maakt de Mugen’s duurder wat in lijn ligt met het verwachtingspatroon. De Scythe Mugen Rev. B heb ik niet eerder getest en komt niet voor in de onderstaande tabellen. De Mugen 5 RGB Edition is een exacte kopie van de Rev. B, enkel dat de ventilator in RGB kleurt. De ventilator specificaties zijn exact hetzelfde, beide CPU-koelers moeten om die reden vergelijkbaar presteren. De ARGB Plus heeft een extra ventilator en presteert om die reden nét wat beter. Grote verschillen zijn het niet, het is dus vooral een esthetische keuze tussen de twee RGB varianten. Boeit RGB je totaal niet? Dan is de Rev. B altijd de betere keuze voor het geld.

Met de AMD Ryzen 7 1700X idle op stock en 4GHz zetten de Mugen’s vergelijkbare resultaten neer. Prestaties zijn voldoende, waar de Fuma 2 en Ninja 5 wat beter presteren. De Big Shuriken 3 RGB plaats zich in het veld van de Hyper 212 Black Edition en be quiet! Dark Rock Slim, wat voor een low-profile CPU-koeler niet verkeerd is.

De load resultaten zijn interessanter dan idle. De Mugen’s scoren hier wederom voldoende. Waar de CPU-koelers bij eerdere versies (Mugen 1) bijvoorbeeld een enorm groot verschil maakte, dan heb ik het over een flinke tijd geleden, is dit veld kleiner geworden. We hebben de afgelopen jaren diverse CPU-koelers voorbij zien komen, waarvan sommige oprecht goed presteren. De Scythe Mugen 5 RGB Edition presteert goed voor zijn prijs met de toevoeging van RGB. Wil je nog wat goedkoper, dan blijft de Rev. B het beste alternatief in de Mugen series. De Mugen ARGB Plus is te fors aan de prijs als we naar de prestaties kijken. Hier geldt ook: je koopt hem voor de ARGB toevoeging. Persoonlijk vind ik de ARGB Plus te duur voor wat het nu te bieden heeft.

De ARGB Plus versie presteert beter dankzij de extra ventilator. Het pakket met de controller en verlichte top-cover is degelijk voor zijn prijs. Echter in de volledige linie van prijs-prestatie doet deze CPU-koeler het nét even anders dan dat ik gewend ben van Scythe. De Mugen RGB Edition is daarom favoriet van de twee en kiest de middenweg: prestaties met RGB voor een zachtere meerprijs.

De Big Shuriken 3 RGB blijft met de AMD Ryzen 7 1700X op stock onder load in het vaarwater van de eerdere genoemde Hyper 212 Black Edition. Voor zijn prijs mag de CPU-koeler er zeker zijn. Low-profile, een eenvoudige installatie met een vleugje RGB. De beperkte hoogte maakt de CPU-koeler breed toepasbaar.

Met de maximale rotaties per minuut zien we wat kleine verschuivingen bij de load resultaten onder stock. Dit geeft weer wat er mogelijk is.

We zijn aangekomen bij de conclusie van deze driekoppige review met de Scythe Mugen 5 ARGB Plus, Scythe Mugen 5 RGB Edition en Scythe Big Shuriken 3 RGB in actie.

De Mugen 5 ARGB Plus en Mugen 5 RGB Edition zijn het RGB antwoord van Scythe. De Scythe Mugen 5 Rev. B is als fundament gekozen, waarop kleurrijke toevoegingen zijn toegepast. De ARGB Plus pakt het groots aan met ARGB, bestaande uit twee ARGB ventilatoren en een top-cover met ARGB. Hier komt overigens een flinke bak met licht uit. De RGB Edition is wat beschaafder met één RGB ventilator. De toevoeging van RGB brengt een meerprijs met zich mee ten opzichte van het basismodel de Mugen 5 Rev. B. Zo is de RGB Edition op het moment van schrijven 13 euro duurder en de ARGB Plus circa 24 euro duurder.

Wat valt er te zeggen over dit prijsverschil? De ARGB Plus pakt het serieus aan als het om ARGB gaat, wel vind ik het prijsverschil van 24 euro fors. Prestaties zullen 1 - 2 graden Celsius beter zijn dan de reguliere Mugen 5 Rev. B (en de RGB Edition), gebaseerd op mijn resultaten in het vorige hoofdstuk. Dit maakt de prijs-prestatieverhouding van de ARGB Plus versie wat wankel. De RGB Edition is minder uitbundig, maar blijft stabieler op de prijs-prestatiesverhouding. Dit maakt de Mugen 5 RGB Edition mij favoriet. Niet omdat Scythe zozeer bekend staat als prijs-prestatieverhouding koning, meer omdat het gewoon de beste middenweg is van de twee. Ik vind de RGB top-cover van de ARGB Plus wat te opzichtig.

Prestaties zijn prima evenals geluidsproductie. De Kaze Flex ventilatoren presteren stil en zijn voorzien van demping op de hoeken. De Mugen’s zijn verder netjes afgewerkt en de ARGB Plus editie heeft als toevoeging een controller voor de aansturing van verlichting en ventilatorsnelheid. Met zijn meerprijs is deze extra wel deftig.

De Scythe Big Shuriken 3 RGB doet het qua prijs-prestatie samen met RGB juist goed. Hier heb ik het niet over een bijna voldoende of nét voldoende, het mag gewoon als goed bestempeld worden. De CPU-koeler is breed toepasbaar dankzij het ontwerp. Je komt niet zo snel in problemen met werkgeheugen en plaatst deze in je midi-tower, maar ook gewoon weer vervolgens in een HTPC.

Het H.P.M.S. III montage systeem maakt montage van de CPU-koelers eenvoudig. De Mugen’s zijn voorzien van een magnetische schroevendraaier als accessoire. Je schroeft deze eenvoudig vast op de brackets van je moederbord. Idem dito voor de Big Shuriken 3 RGB. Met een standaard schroevendraaier draai je deze binnen 20 - 30 seconde vast.

De eindconclusie? De Scythe Mugen 5 ARGB Plus is een complete CPU-koeler voor de ARGB liefhebber. Mocht je geen ARGB aansluitingen hebben dan is de meegeleverde controller een prima oplossing. Wel is de ARGB Plus te hoog aan de prijs als je het mij vraagt. Prestaties zijn niet veel beter dan die van de Scythe Mugen 5 RGB Edition. De middenweg is dan ook de Mugen 5 RGB Edition. Nét wat duurder dan de Scythe Mugen 5 Rev. B, maar dan wel met wat extra kleur voor de liefhebber. De Scythe Big Shuriken 3 is een prima low-profile CPU-koeler die ik iedereen kan aanraden. Wel moet ik kritisch blijven: koop deze CPU-koeler voor een kleinere behuizing, hetzij een HTPC. De Big Shuriken 3 kan uiteindelijk niet opboksen tegen grotere CPU-koelers als het om een 24/7 overklok gaat, houd hier rekening mee.